محمدباقر بهبودی
![]() | |
اطلاعات فردی | |
---|---|
تاریخ تولد | ۱۳۰۷ش |
زادگاه | مشهد |
تاریخ وفات | ر ۲۱ بهمن ۱۳۹۳ش |
اطلاعات علمی | |
استادان | سیداحمد یزدی، هاشم قزوینی، سیدحسین بروجردی، امامخمینی، سیدابوالقاسم خویی، سیدمحسن حکیم و... |
محل تحصیل | قم و نجف |
تألیفات | تألیف و تصحیح کتب متعدد |
فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
وبگاه رسمی | http://mbehboudi.org |
محمدباقر بهبودی، از شاگردان درس خارج اصول امامخمینی.
تولد و تحصیل
محمدباقر بهبودی در آبان ۱۳۰۷ش در مشهد به دنیا آمد. او در سال ۱۳۲۱ش وارد حوزه علمیه مشهد شد و در آنجا ادبیات را نزد محمدتقی نیشابوری معروف به ادیب دوم خواند. سپس در درس سطح سیداحمد یزدی شرکت کرد و پس از آن در درسهای سطح شیخ هاشم قزوینی بهره برد و بیشتر دروس سطح را نزد او خواند. همچنین در تفسیر قرآن دامغانی که روزهای تعطیل برگزار میشد، شرکت میکرد. بهبودی در سال ۱۳۳۳ش به قم رفت و در درس خارج سیدحسین طباطبایی بروجردی شرکت کرد. همزمان در درس خارج امامخمینی هم شرکت میکرد.[۱]او در زندگینامهاش، از حضور در یک درس امامخمینی و همچنین یک درس آیتالله بروجردی سخن گفته است.[۲] میتوان احتمال داد که در درس خارج فقه آیتالله بروجردی و خارج اصول امامخمینی در مسجد محمدیه یا سلماسی قم شرکت میکرده است. او در مصاحبه با کیهان فرهنگی و همچنین زندگینامه خودنوشت در سایت شخصی، از امامخمینی بهعنوان یکی از استادان خود نام برده است، ولی حضور او در درس امامخمینی چندان به درازا نکشید و راهی عراق شد و در حوزه علمیه نجف به مدت دو سال در درسهای خارج فقه و اصول سیدابوالقاسم خویی و سیدمحسن طباطبایی حکیم شرکت کرد.
اشتغال به تصحیح نسخ خطی
بهبودی به گفته خودش، در سال ۱۳۳۵ش ترکتحصیل کرد و به کشور بازگشت و پس از حضوری کوتاه در مشهد، از سال ۱۳۳۷ش در تهران مقیم شد و به تصحیح و تحقیق کتابهای خطی و چاپی پرداخت. در سال ۱۳۳۷ش به تهران آمد و تصحیح، مقابله، تحقیق و تألیف کتب را آغاز کرد. بهبودی در سالهای ۱۳۵۲-۱۳۵۷ش به قرآنپژوهی و تدریس مسائل موضوعی قرآن پرداخت و به مطالعههای رجالی ـ حدیثی ادامه داد. وی پس از آن چند سالی (۱۳۶۹-۱۳۷۲ش) در دانشگاه تربیت مدرس، به تدریس علوم حوزوی اشتغال داشت و از سنین میانسالی تا آخر عمر در منزل شخصیاش، بهطور رایگان و مشتاقانه پذیرای طالبان علوم اسلامی بود.
او در جریانهای حدیثی معاصر، در گروه منتقدان حدیث قرار میگیرد که با رویکرد رعایت احترام نسبت به جوامع حدیثی شیعه و مؤلفان و محدثان بزرگ و بر اساس مبانی فقهالحدیثی و مبانی علمی خویش، به جعلزدایی و ضعفزادیی از مجموعه احادیث شیعه پرداخته است. محمدباقر بهبودی در مصاحبهای با نگاهی کتابشناختی به معرفی برخی از آثار خود میپردازد.[۳]
تألیفات
بهبودی یکی از مؤلفان، مترجمان و مصححان پرکار بود و آثار فراوانی را از خود بهجای گذاشت که عبارت است از:
کتابهای تألیفی
شرحی بر صمدیه، شرحی بر عوامل ملامحسن به عربی (این دو کتاب بهصورت جزوه بوده و از دست رفته است)، قاطع البرهان فی علم المیزان، اسلوب جدید در شناسایی تجوید، میثم تمار، آئین دوستی و مردمداری (ترجمه و اقتباسی از کتاب کیف تکسبالاصدقاء)، آداب عمره قران (عمرههای رسول خدا و ائمه اطهار و بزرگان شیعه)، آشنایی با احکام اسلامی، اصولالدین علی ضوء نهجالبلاغه، بحثی دقیق در متن قرآن: ارث، احکام وصیت، طبقات وراث، ربا و حیله شرعی، بعثت ـ عاشورا، تدبری در قرآن (جلد اول از سوره فاتحه تا پایان سوره اعراف و جلد دوم از سوره انفال تا پایان سوره ناس)، تفسیر سوره اسراء، زبده الکافی: اختار من کتاب الکافی للشیخ ابیجعفر محمدبن یعقوب الکلینی الرازی، سیره علوی، صحیح التهذیب من سلسله صحاح الاحادیث عند الشیعه الامامیه اختاره من کتاب التهذیب للشیخ ابیجعفر محمدبن الحسن علی الطوسی، صحیح الفقیه، صحیح الکافی: من سلسله صحاح الاحادیث عندالشیعه الامامیه اختاره من کتاب الکافی للشیخ ابیجعفر محمدبن یعقوب الکلینی الرازی، عللالحدیث، گزیده تهذیب، گزیده فقیه من لایحضره الفقیه، گزیده کافی، معارف قرآنی، معانی القرآن: ترجمه و تفسیر قرآن، معجزه قرآن و مبارزه با فلسفه شرک، معرفه الحدیث و تاریخ نشره و تدوینه و ثقافته عندالشیعه الامامیه، مفاهیم اخلاقی و عقیدتی قرآن، نگاهی به تاریخ انبیاء در قرآن، نور و ظلمت: معجزه قرآن و مبارزه با فلسفه شرک، یوسف صدیق: درسی نو از داستانکهن.
آثار تصحیحی
کتابهایی که توسط بهبودی تصحیح، تحقیق و ترجمه شده عبارت است از: آسمان وجهان: ترجمه کتاب السماء والعالم جلد چهاردهم بحارالانوار، الارشاد: در شناسایی مقام چهارده معصوم علیهمالسلام و زندگانی ایشان، اصول دین در پرتو نهجالبلاغه، بحارالانوار (جلدهای مختلف در سالهای متفاوت چاپ شده است)، تحفه قدسی در علائم ظهور مهدی موعود (ترجمه کتاب الغیبة شیخ طوسی)، ارشاد القلوب دیلمی (مترجم: سیدعبدالحسین رضائی، به تصحیح محمدباقر بهبودی)، درهایی از دریا یا بهرههایی از قرآن: با استفاده و بهرهگیری از ترجمه آیات (منتخب قرآن کریم سلطانی، ترجمه و تفسیر مهدی الهی قمشهای، تصحیح کامل زیر نظر استاد محمدباقر بهبودی)، الروضه من الکافی یا گلستان آلمحمد، زبده البیان فی احکام القرآن، الصراط المستقیم الی مستحقی القدیم، عیون اخبارالرضا، الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب، قرآن در اسلام علامه طباطبایی، قرآن کریم ترجمه و تفسیر به قلم مهدی الهی قمشهای، جنت و نار تألیف اسماعیل سبزواری، ملائکه تألیف اسماعیل سبزواری، کتاب ید و منبر حیوانات و طیور، تألیف اسماعیل سبزواری، کلیات مفاتیحالجنان تألیف عباس قمی، مجمع النورین مکفی بخرج الایام اسمعیل سبزواری، مناسک حج یا احکام حجهالاسلام: مجموعه واجبات و مستحبات حج و ادعیه وارده ابوالحسن شعرانی، ناسخ التواریخ عباسقلی سپهر، وقایع السنین و الاعوام: گزارشهای سالیانه از ابتدای خلقت تا سال ۱۱۹۵ هجری عبدالحسین الحسینی، هدایت الاخبار الی فهرس بحارالانوار.
همچنین پایاننامههای زیادی هم در دانشگاههای مختلف زیر نظر او دفاع شده است.
مقالات
برخی از مقالههای بهبودی هم عبارت است از: «آخرین کلام در عرصه روایت و درایت حدیث»،[۴] «آراء بدیع در تفسیر قرآن»،[۵] «بازنگری تاریخ انبیا در قرآن(۱)»،[۶] «بازنگری تاریخ انبیا در قرآن(۲)»،[۷] بررسی رجال حدیث: «حسن بن علی بن ابیحمزه بطائنی»،[۸] «تحقیقی درباره مذهب وقف و بررسی تاریخ واقفیه»،[۹] «حسن بن محبوب کوفی»،[۱۰] «طلوع و غروب اصحاب اجماع»،[۱۱] «علم رجال و مسئله توثیق: نقش ابراهیم بن هاشم قمی در حدیث شیعی»،[۱۲] «که تعزیر میکنند»،[۱۳] «مسئله تحریف و مشکلات ادبی قرآن مجید»،[۱۴] «نقد و بررسی فصل الخطاب»،[۱۵] «نقد و بررسی روایات تحریف در کتاب فصل الخطاب»،[۱۶] «نقد و بررسی، نقدی بر شیوه تدوین حدیث»،[۱۷] «نگرشی به آغاز و انجام حدیث».[۱۸]
او در ۲۱ بهمن ۱۳۹۳ از دنیا رفت.
پانویس
- ↑ رضایی اصفهانی، سیمای ترجمان قرآن، ص۲۰۶؛ سلیم گندمی، «کتابشناخت استاد فقید محمدباقر بهبودی».
- ↑ «با استاد محمدباقر بهبودی در عرصه روایت و درایت حدیث»، ص۴.
- ↑ کیهان فرهنگی، شماره ۳۱، مهر ۱۳۶۵.
- ↑ کیهان فرهنگی، بهمن ۱۳۶۵، ش ۳۵، ص۳۶-۲۹.
- ↑ مجله وکالت، تیر ۱۳۸۵، ش ۳۰-۲۹.
- ↑ پژوهشهای قرآنی، ش ۱۱ و ۱۲، پائیز و زمستان ۱۳۷۶، ص۲۸۴-۳۴۹.
- ↑ پژوهشهای قرآنی، ش۱۳ و ۱۴ بهار ـ تابستان ۱۳۷۷، ص۲۱۰-۲۸۳.
- ↑ مجله فقه، بهمن ۱۳۷۲، پیششماره اول، ۲۹۷–۳۰۴.
- ↑ مجله مدرس علوم انسانی، دوره اول، پاییز و زمستان ۱۳۷۰ و بهار ۱۳۷۱ - شماره ۵ و ۶ و ۷، ص۴۹-۶۶.
- ↑ مجله فقه، شماره ۱۱ و ۱۲، بهار و تابستان ۱۳۷۶، ص۴۱۰-۴۱۹.
- ↑ مجله فقه شماره ۴ و ۵، تابستان و پاییز ۱۳۷۴، ص۳۹۷-۴۱۴.
- ↑ کیهان فرهنگی، بهمن ۱۳۷۰، شماره ۸۰، ص۲۸-۳۰.
- ↑ کیهان فرهنگی، آبان ۱۳۶۷، ش۵۶، ص۵۷-۵۶.
- ↑ بینات، سال ۱، ش۳، پاییز ۱۳۷۳، ص۷۷–۸۸.
- ↑ حوزه، سال ۱۱، ش۲، خرداد و تیر، ۱۳۷۳، ص۱۶۵-۱۹۹.
- ↑ حوزه، سال ۱۱، ش۵، آذر ـ دی ۱۳۷۳، ص۱۳۷-۱۷۰.
- ↑ کیهان فرهنگی، تیر ۱۳۶۷، ش ۵۲، ص۱۱-۱۰.
- ↑ کیهان فرهنگی، دی ۱۳۶۶، ش۴۶، ص۱۵-۱۴؛ «با استاد محمدباقر بهبودی در عرصه روایت و درایت حدیث»، ص۴-۸؛ «زندگینامه استاد محمدباقر بهبودی»، سایت محمدباقر بهبودی؛ سلیم گندمی، «کتابشناخت استاد فقید محمدباقر بهبودی».
منابع
- «با استاد محمدباقر بهبودی در عرصه روایت و درایت حدیث» (۱۳۶۵)، ماهنامه کیهان فرهنگی، شماره ۳۱، مهر.
- سلیم گندمی، حمید (۱۳۹۶)، «کتابشناخت استاد فقید محمدباقر بهبودی»، نشریه الکترونیکی شناسه: نشریه الکترونیکی انجمن کتابداری و اطلاعرسانی ایران، شماره ۱۱، دوم مرداد.
- «زندگینامه استاد محمدباقر بهبودی»، سایت محمدباقر بهبودی، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۳۸۹)، سیمای ترجمان قرآن (ویژهنامه همایش ملی مترجمان قرآن به زبان فارسی)، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآنی.