مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه (کتاب)
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| عنوان | مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه |
| نامکتاببهفارسی | مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه |
| نویسنده | مصطفی کواکبیان |
| موضوع | ولایت فقیه، مشروعیت سیاسی، فقه سیاسی، اندیشه سیاسی اسلام |
| سبک | فقهی، سیاسی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| تعداد صفحات | ۲۷۶ |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | مؤسسه چاپ و نشر عروج |
| محل نشر | تهران |
| تاریخ نشر | ۱۳۷۸ش |
| نوع رسانه | کتاب |
مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه، به قلم مصطفی کواکبیان، کوششی است برای یافتن پاسخ این پرسش که چه توجیه عقلی برای اطاعت مردم از ولیفقیه و اعمال قدرت وی بر مردم وجود دارد و منبع اصلی مشروعیت سیاسی ولیفقیه از کجا ناشی میشود؟ در پاسخ، دو نظریه مشروعیت الهی و مشروعیت مردمی، به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.
نویسنده
مصطفی کواکبیان در سال ۱۳۴۱ در سمنان زاده شد. او تحصیلات خود را تا پایان دوره متوسطه در سمنان گذراند. پس از آن در سال ۱۳۶۱ وارد دانشگاه امام صادق شد و افزون بر تحصیل دروس حوزوی تا پایان دوره سطح، مدرک لیسانس و فوقلیسانس خود را در رشته علوم سیاسی از این دانشگاه دریافت کرد. او در سال ۱۳۷۶ مدرک دکترای علوم سیاسی را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. وی بهعنوان نماینده تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس در دوره دهم و در دوره هشتم بهعنوان نماینده سمنان، مهدیشهر و سرخه در مجلس شورای اسلامی فعالیت میکرد و هم اینک دبیرکل حزب مردمسالاری است.
معرفی محتوی
کتاب «مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه»، کوششی است برای یافتن پاسخ مناسب به پرسشی در زمینه «مبانی مشروعیت نظام ولایت فقیه». به عبارت دیگر مسئله اصلی در این پژوهش این است که چه توجیه عقلی برای اطاعت مردم از ولی فقیه و اعمال قدرت وی بر مردم وجود دارد؟ یعنی منبع اصلی مشروعیت سیاسی ولیفقیه از کجا ناشی میشود؟ در پاسخ به پرسش مذکور تاکنون دو نظریه مشهور از سوی اندیشهگران اسلامی به ویژه علما و فقهای شیعه مطرح شده است:
نظریه اول؛ مربوط به آن دسته از فقهایی است که منبع مشروعیت ولایت فقیه را خداوند سبحان دانسته و معتقدند فقیه عادل و واجد شرایط، به واسطه نصب عام از سوی ائمه اطهار(ع) منصوب شده است و به خاطر همین انتصاب از سوی شارع مقدس، حق اعمال ولایت بر مردم دارد. بر اساس این نظریه، نقش مردم همانند نقشی است که در زمینه ولایت معصومان(ع) مطرح است. یعنی پذیرش مردم و اظهار اطاعت از فقیهی که نبض امر را به دست گرفته است، صرفاً برای تحقق عینی ولایت او لازم است و الا فقیه جامع الشرایط اصل صلاحیت و مشروعیت اعمال ولایت خویش را از ناحیه انتصاب الهی کسب کرده است.
بر اساس نظریه دوم منشأ مشروعیت ولایت فقیه مردم هستند. یعنی آرای مردم به این گونه نیست که فقط در تحقق عینی و خارجی ولایت فقیه نقش داشته باشد، بلکه آرای مردم اساساً شرط صلاحیت «ولیفقیه» است. به عبارتی دیگر، فقیه عادل و جامع تمامی شرایط لازم برای رهبری باید واجد شرایط دیگری هم باشد تا صلاحیت ولایت ایشان احراز شده و حکومت وی مشروعیت یابد و آن شرط همان انتخاب از سوی مردم میباشد.[۱]
ساختار
مراحل مختلف این تحقیق در سه بخش زیر پیگیری شده است: در بخش اول؛ درباره کلیات مباحث مربوط به مشروعیت سیاسی و برداشتهای مختلف از این مفهوم در غرب و اسلام و ارتباط آن با کارآمدی در فرایند توسعه سیاسی بحث شده است. در بخش دوم؛ در زمینه نظریههای مشروعیت در نظام ولایت فقیه، مهمترین دلایل عقلی و نقلی دو نظریه مشروعیت الهی و مشروعیت مردمی و میزان تطابق نظریات مذکور با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تجزیه و تحلیل واقع شده است. در بخش سوم؛ در جستجوی بهترین نظریه، پس از بررسی مبانی اختلاف نظریات سهگانه؛ به بررسی دلایل عقلی و نقلی نظریه مشروعیت دوگانه ولایت فقیه و میزان انطباق این نظریه با اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی پرداخته شد.[۲]
وضعیت نشر
کتاب «مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه»، نوشته مصطفی کواکبیان، در سال ۱۳۷۸ همزمان با گرامیداشت صدمین سالگرد میلاد امامخمینی، توسط موسسه چاپ و نشر عروج، وابسته به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، در ۲۷۶ صفحه چاپ و منتشر شده است.[۳]
پانویس
منابع
- کواکبیان، مصطفی، مبانی مشروعیت در نظام ولایت فقیه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۷۸ش.