پیشنویس:فرشته اعرابی
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | فرشته اعرابی |
| زادروز | ۲۸ اسفند ۱۳۳۵ش |
| شهر تولد | قم |
| کشور تولد | ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه امامیه |
| پیشه | پژوهشگر، نویسنده و فعال فرهنگی ـ اجتماعی |
فرشته اعرابی (زادۀ ۱۳۳۵ش) نخستین نوۀ امامخمینی است. وی دارای کارشناسی ارشد ارتباطات از دانشگاه تهران و صاحب مقالات علمی در موضوعات فرهنگی و اجتماعی، بهویژه در حوزۀ زنان است. عضو شورای سیاستگذاری و شورای مرکزی جمعیت زنان و مدیر مسئول موسسه هنری نقطه عطف نیز میباشد.
زندگی
فرشته اعرابی، ۲۸ اسفند سال ۱۳۳۵ش. در بیمارستان تازه گشایش یافتۀ نکویی قم زاده شد. [۱] وی نخستین و بزرگترین نوه امامخمینی و تنها فرزند محمدحسن اعرابی و خانم فریده خمینی است. [۲] محمدحسن اعرابی سال ۱۳۰۳ش (۱۳۴۳ق) در خانوادهای با پیشینۀ علم و فقاهت در قم زاده شد. [۳] پدرش، شیخ محمدجواد مجتهد قمی و پدربزرگش ملاغلامرضا قمی معروف به حاج آخوند (۱۲۵۵ق ـ ۱۳۳۲ق) بود. [۴]
او دومین داماد امامخمینی است. وی پیشهور، بازاری و فردی کمحاشیه، اما پرنقش و مورد اعتماد در زندگی خانوادگی، مالی و ارتباطی امامخمینی بوده است. اعرابی در خانواده امامخمینی نه یک فعال سیاسی رسمی، بلکه: امین در وجوه شرعی؛ وکیل در امور مالی مهم؛ رابط در شرایط امنیتی دشوار؛ و عضوی مسئول دیده میشود. [۵]
مادر فرشته اعرابی، خانم فریده مصطفوی، فرزند چهارم و دختر دوم امامخمینی، سال ۱۳۱۷ش در قم زاده شد. [۶] سال ۱۳۳۲ش با محمدحسن اعرابی عقد و اردیبهشت ۱۳۳۳ عروسی کردند. [۷] پیآمدِ این پیوند یک فرزند دختر به نام فرشته است. خانم مصطفوی دربارۀ چگونگی تولد دخترش فرشته اعرابی و واکنشهای امامخمینی گفته است: «پیش از زایمان بهدلیل بیماری حالم بد شد و به بیمارستان نکوییِ قم منتقل کردند. دکتر گفت تنها دو راه داریم؛ یا مادر زنده بماند و یا فرزند! در این هنگام محمدحسن اعرابی، داماد امام، همراه با پزشک معالج پیش امامخمینی آمده، نظر ایشان را جویا میشوند. امام که با نگرانی منتظر خبری از بیمارستان بود، پاسخ میدهد «من نمیتوانم بهخاطر فرزند از فرزند دیگری بگذرم!» سپس راهی منزل دخترش شده و نمازی اقامه میکند. بعد به بیمارستان رفته و عبای خود را گوشهای پهن میکند و به نماز و راز و نیاز سرگرم میشود. تااینکه نزدیکیهای اذان صبح خبر میدهند که بچه بهدنیا آمده و هر دو سالم هستند. [۸] فرشته اعرابی که دوران خردسالی را در قم کنار پدربزرگش میگذراند؛ سال ۱۳۴۲ شاهد دستگیری، زندانی و حصر او بود. بااینحال، مهر همین سال دبستان را آغاز کرد. یادگیری را تا دورۀ دبیرستان ادامه داد. با اینکه امامخمینی در تبعیدگاه نجف بود، متحجران و مقدسمأبان از قم، بر او خردهگیری میکردند که چرا نوۀ شما به دبیرستان میرود؟! امام هم به برخی از آنها پاسخ داده بود که «ولایت او با پدرش است، نا با من.» [۹] فرشته اعرابی در شهریور ۱۳۵۵ دیپلم گرفت و با نظر مثبت امام از نجف، با سیدمرتضی طباطبایی فرزند سیدمحمدباقر ازدواج کرد. [۱۰] او با پیگیری آموزش، در دورۀ کارشناسی فلسفه خواند. سپس در رشتۀ علوم و ارتباطات دانشنامۀ کارشناسی ارشد گرفت. [۱۱] فرشته اعرابی دارای مقالات علمی ـ پزوهشی در موضوعات فرهنگی و اجتماعی، بهویژه در حوزۀ زنان است. همچنین عضو شورای سیاستگذاری و شورای مرکزی «جمعیت زنان جمهوری اسلامی ایران»، مدیر مسئول موسسه هنری نقطه عطف، مدیریت بنیاد فرهنگی خیریۀ «مهر محا» و عضو هیئت مدیرۀ «موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر نیز میباشد. [۱۲]
ارتباط با امامخمینی
فرشته اعرابی، چون نوۀ اول امامخمینی است، مورد توجه ایشان بود. (مصطفوی، گذر ایام، ص۲۰ ـ ۲۱، ۷۵، ۸۸) بهگونهای که در برخی از نامههایی که از نجف به بستگان نزدیک میفرستاد، از او به «فرشته عزیزم»، «فرشته محترمه» و یا «نور چشم مکرّم» یاد میکرد. [۱۳]. در نامهای دیگر نوشته است «فرشته خانم عزیزم را سلام میرسانم و سعادت و سلامت او را از خداوند تعالی خواهانم.» [۱۴] پس ازدواج فرشته اعرابی، امامخمینی به احترام تأهل، چندین نامۀ مستقل و خطاب به خود ایشان نوشته است. [۱۵] ازجمله: ۲۱ مهر ۱۳۵۳ که ازدواج ایشان را تبریک گفت و سفارش کرد: «دختر عزیزم، فرشته محترمه، از خبر خوش وصلت میمون و سعادتمند شما خوشوقت شدم. الحق ازدواج بسیار مناسب و خوبی بود. خداوند تعالی برای شماها سعادت و سلامت و نیکبختی مقدر فرماید و این امر خیر را مبارک قرار دهد.» [۱۶] همچنین در پاسخ به نامۀ تسلیتی که خانم اعرابی ۲۶ مرداد ۱۳۵۵ به مناسبت رحلت برادر پدربزرگش، نورالدین هندی فرستاده بود، امامخمینی پاسخ میدهد: «فرشته عزیزم، دختر مهربانم، نامه تسلیتآمیز واصل شد. من نیز به شما و سایر فامیل تسلیت عرض میکنم. خداوند شما عزیزان را نگه دارد و...» پدرت[۱۷] فروردین سال ۱۳۶۴ نیز که فرشته اعرابی نخستین فرزندش را به دنیا آورد، امامخمینی خطاب به ایشان از اخلاق نیک او یاد کرده و ابراز امیدواری میکند که فرزندش را بهگونهای تربیت کند که برای جمهوری اسلامی مفید باشد. [۱۸] فرشته اعرابی دربارۀ دیدار نوادگان با امامخمینی، به ویژه در روزهای بیماری ایشان میگوید: «ما وقتی میخواستیم نزد ایشان بیاییم و خدمتشان برسیم، با هم مسابقه میگذاشتیم. هر کس میگفت نوبت من است و در تلاش و شوق برای رفتن نزد ایشان از همدیگر سبقت میگرفتیم؛ ولی ایشان میگفتند نه اینجا حوصله شما سر میرود. پس با هم باشید که لااقل با هم صحبت کنید.» [۱۹] یک بار که در روزهای پایانی عمر پیشش بودم، امام از من خواست سر و ریششان را شانه بزنم. (بصیرت منش و میرشکاری، فصل صبر، ص۱۲۲) در آخرین دیدار نیز بر پیکر گرم ایشان بوسهای زدم و از اتاق خارج شدیم. [۲۰]
پانویس
- ↑ (مصطفوی، گذر ایام، ص۲۰ـ۲۲).
- ↑ (ثقفی، بانوی انقلاب، ص۶۴۸)
- ↑ (ثقفی، بانوی انقلاب، ص۶۴۵).
- ↑ (ثقفی، بانوی انقلاب، ص۶۴۶؛ انصاری، علمای قم، ص۲۰).
- ↑ (بهبودی، الف لام خمینی، ص۵۳۹؛ امامخمینی، صحیفه امام، ج۲، ص۶۷، ۳۷۶، ۳۹۵، ۴۰۱ و...).
- ↑ (احمدی و شجاعی، قدس ایران، ص۵۶۲ ـ ۵۶۳).
- ↑ (مصطفوی، گذر ایام، ص۱۴۹).
- ↑ (مصطفوی، گذر ایام، ص۲۰ ـ ۲۱).
- ↑ (مصطفوی، گذر ایام، ص۹۸).
- ↑ (مصطفوی، گذر ایام، ص۱۵۸ ـ ۱۵۹؛ ثقفی، بانوی انقلاب خدیجهای دیگر، ص۶۴۸).
- ↑ (پالیزبان، ایام غربت؛ خاطرات فرشته اعرابی و فاطمه طباطبایی، ص۲۲).
- ↑ (پالیزبان، ایام غربت، ص۲۲).
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۲، ص۴۱۴، ۴۲۷، ۴۴۱، ۴۵۲، ۴۵۳، ۴۶۱، ۴۶۹ و...)
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۳، ص۴۷)
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۳، ص۲۸۸ و...)
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۳، ص۵۰)
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۳، ص۱۶۴)
- ↑ (امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۶، ص۱۶۰)
- ↑ (بصیرت منش و میرشکاری، فصل صبر، ص۱۲۲).
- ↑ (بصیرت منش و میرشکاری، فصل صبر، ص۱۲۶)
منابع
- احمدی، سیمین و زهرا شجاعی، قدس ایران (معرفی زنان برگزیده)، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی، ۱۳۷۶ش.
- امامخمینی، صحیفه امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۷ش.
- انصاری قمی، ناصرالدین، علمای قم، قم، کتابخانه عمومی آیتالله مرعشی نجفی، ۱۳۸۳ش.
- بصیرت منش، حمید، میرشکاری، اصغر، فصل صبر، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، اول، ۱۳۸۸ش.
- بهبودی، هدایتالله، الف لام خمینی؛ زندگینامۀ امام روحالله موسوی خمینی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، اول، زمستان ۱۳۹۶ش.
- پالیزبان، مهدیه، ایام غربت؛ خاطرات فرشته اعرابی و فاطمه طباطبایی، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی و موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، اول، ۱۳۹۸ش.
- ثقفی، علی، خدیجه، بانوی انقلاب خدیجهای دیگر، به کوشش علی ثقفی، بانوی انقلاب خدیجهای دیگر، ص تهران، مؤسسه تنظیم، چاپ اول، ۱۳۹۳ش.
- مصطفوی، فریده، گذر ایام در خاطرات خانم فریده مصطفوی؛ دختر امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۹۷ش.
محمد رجائی نژاد