روزنامه جمهوری اسلامی
روزنامه جمهوری اسلامی ارگان رسمی حزب جمهوری اسلامی بود که در سال ۱۳۵۸ش به صاحب امتیازی سیدعلی خامنهای و مدیرمسئولی و سردبیری میرحسین موسوی منتشر شد. در سال ۱۳۶۰ش، مسیح مهاجری جایگزین میرحسین موسوی در روزنامه شد. این روزنامه پس از انحلال حزب جمهوری اسلامی، با حذف عبارت ارگان حزب جمهوری اسلامی، بدون وابستگی به حزبی خاص تا به امروز فعالیت خود را ادامه داده است.
از سیاستها و اهداف روزنامه جمهوری اسلامی، پرداختن به اندیشههای امامخمینی است و در این راستا تلاش کرده سیره سیاسی و دینی امامخمینی را به عنوان یک رهبر و الگو در جامعه ترویج کند. یکی از ویژگیهای روزنامه جمهوری اسلامی، اختصاص هفتگی یک صفحه در روزهای شنبه به اندیشههای امامخمینی است. همچنین گوشه چپ صفحه اول این روزنامه به صورت ثابت به بازتاب سخنان امام اختصاص یافته است.
امامخمینی در جمع اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری در ۱۷ شهریور ۱۳۶۰ش اظهار امیدواری کرد روزنامه جمهوری اسلامی به گونهای باشد که مردم و دیگر مطبوعات را هدایت و راهنمایی کند و آرزو نمود روزنامه جمهوری اسلامی، روزنامهای اسلامی، آبرومند و مفید برای جامعه اسلامی و کشور باشد.
معرفی و جایگاه
روزنامه سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جمهوری اسلامی به عنوان نشریه رسمی حزب جمهوری اسلامی از ۹ خرداد سال ۱۳۵۸ش انتشار خود را آغاز کرد.[۱] از آنجایی که در هنگام تأسیس روزنامه ارگان حزب جمهوری اسلامی بود، بر اساس خواسته وزارت ارشاد در آن زمان، باید یک شخصیت حقیقی نه حقوقی صاحب امتیاز آن باشد. از این جهت سیدعلی خامنهای که در آن زمان عضو مؤسس، عضو شورای مرکزی و مسئول تبلیغات حزب جمهوری اسلامی بود، به عنوان صاحب امتیاز معرفی شد.[۲] همچنین نخستین مدیرمسئول و سردبیر روزنامه جمهوری اسلامی میرحسین موسوی بود.[۳] اما در جلسه هفتم تیر سال ۱۳۶۰ شورای مرکزی حزب، سیدمحمد بهشتی با بیان اینکه قرار است میرحسین موسوی وزیر امور خارجه شود و دیگر در روزنامه نباشد، پیشنهاد داد که مسیح مهاجری، از اعضای حزب، مدیرمسئول روزنامه شود. پس از رایگیری، مسیح مهاجری به عنوان مدیر مسئول و سردبیر روزنامه انتخاب شد که تاکنون (۱۴۰۵) نیز در این سِمت فعالیت دارد.[۴]
پس از انفجار بمب در دفتر حزب جمهوری اسلامی، از ۱۶ تیر سال ۱۳۶۰، لکهٔ خونی به لوگوی روزنامه جمهوری اسلامی اضافه شد و دو روز بعد یعنی ۱۸ تیر ۱۳۶۰ لوگوی روزنامه به شکل امروزی آن درآمد. با اینکه حزب جمهوری اسلامی منحل شد اما این روزنامه و لوگوی آن به مشی و مرام آن وفادار ماند.[۵] گفته شده روزنامه جمهوری اسلامی در رقابت با روزنامه انقلاب اسلامی شکل گرفت که سیدابوالحسن بنیصدر پایه گذاشت.[۶] روزنامه جمهوری اسلامی بعد از انحلال حزب جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۶، با حذف عبارت ارگان حزب جمهوری اسلامی، بدون وابستگی به حزبی خاص و با صاحبامتیازی سیدعلی خامنهای به فعالیت خود ادامه داد. [۷]
عملکرد
روزنامه جمهوری اسلامی نقشآفرینی و تأثیرات زیادی در فضای سیاسی کشور بخصوص دهه اول انتشار خود داشته است.[۸] بویژه در دو انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی و مجلس شورای اسلامی دوره اول این روزنامه فعالیتهای زیادی داشته است. اولین نقشآفرینی محسوس آن در روزهای منتهی به انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی است. آن زمان که در روزهای ابتدایی مردادماه ۱۳۵۸ش خبر لیستهای مختلف تشکلهای سیاسی گوناگون در روزنامهها منعکس میشد و این روزنامه همزمان به دلیل ارتباط گستردهای که داشت پیشنویس قانون اساسی را مورد بررسی قرار داد و در این بین نقدهایی نیز منتشر کرد.[۹] گرچه این روزنامه به سردبیری میرحسین موسوی آغاز به کار کرد اما در ادامه مسیر این روزنامه نزدیکی بسیاری با دیدگاههای اکبر هاشمی رفسنجانی داشت.[۱۰]
خط مشی، ویژگیها و اهداف
روزنامه جمهوری اسلامی در اولین سرمقالهاش در ۹ خرداد ۱۳۵۸، سیاستها و خطمشی خود را بیان میکند و وضعیت مطبوعات را آشفته بازار میخواند که در این آشفتهبازار «ما از پنجره جهانبینی اسلام انقلابی به جهان مینگریم و با تمسک به ایدئولوژی اسلام انقلابی عمل میکنیم». تیتر اصلی این روز بر اساس سخنان امامخمینی است که اشاره میکنند «امروز خطر در کار است» و «آنچه اهمیت دارد حفظ وجهه اسلام است» و از همه تقاضا میکند که اسلام را وارونه نشان ندهند.[۱۱] روزنامه جمهوری اسلامی که از خود به به عنوان اولین نهال مطبوعاتی نظام جمهوری اسلامی نام میبرد، در سایت خود، مرامنامه اخلاقی روزنامه را برمیشمرد که برخی از آن عبارت است از: توجه جدی به حقوق عموم مردم، رعایت کرامت انسانی مخاطبان، رعایت صداقت در خبررسانی، پایبندی به اصول قانون اساسی، تلاش مستمر بر نهادینه کردن اخلاق در جامعه به عنوان فرهنگ اسلامی و…[۱۲]
از ویژگیهای بارز این روزنامه میتوان به حساسیت نسبت به مسئله فلسطین و کشورهای جهان اسلام، مقابله با توطئههای رژیم صهیونیستی، ارتجاع عرب، مبارزه رسانهای و تبلیغاتی علیه استعمار و قدرتهای سلطهطلب، پرداختن به حوزه علمیه، بیان اندیشههای امامخمینی و آیتالله بهشتی و تعهد و استقلال قلم اشاره کرد.[۱۳] همچنین این روزنامه، یک صفحه در هفته (روزهای دوشنبه) را به حوزه علمیه اختصاص میدهد. روزنامه جمهوری اسلامی روش برگزیده خود را در طول دوران انتشار، ترویج تفکر اعتدالی و پرهیز از افراط و تفریط معرفی کرده است. گرایش آن به اسلام سیاسی است و به نقش جمهوریت با حضور مردم و نقش اسلامیت با ولایت فقیه باور دارد؛ چنانکه طی یادداشتی در ۹ خرداد ۱۳۹۶ش حمایت از نظام جمهوری اسلامی، آرمانهای انقلاب اسلامی و ارزشهای دینی را محور اصلی فعالیتهای خود دانسته است.[۱۴]
متعهد به اندیشههای امامخمینی
روزنامه جمهوری اسلامی در طی انتشار خود در سالهای پس از انقلاب همواره سعی کرده است اهداف و رفتار خود را در راستای اندیشههای امامخمینی قرار دهد و همچنین مروج اندیشههای سیاسی و دینی امام به عنوان یک الگو در جامعه باشد. یکی از ویژگیهای روزنامه جمهوری اسلامی، اختصاص هفتگی یک صفحه در در روزهای شنبه به اندیشههای امام خمینی است.[۱۵] چنانکه پس از درگذشت امامخمینی نیز، گوشه چپ صفحه اول این روزنامه به صورت ثابت به بازتاب سخنان او اختصاص یافته است.[۱۶]
روزنامه جمهوری اسلامی در طول انتشار خود بارها ویژهنامههایی در بزرگداشت و تبیین سیره و اندیشه امامخمینی منتشر ساخت.[۱۷]
بیانات امامخمینی در دیدار با کارکنان روزنامه جمهوری اسلامی
کارکنان روزنامه جمهوری اسلامی در ۲۱ تیر ۱۳۵۸ش با امامخمینی دیدار کردند.[۱۸] امام در این دیدار ضمن تأکید بر اهمیت قانون اساسی، به موضوعاتی مانند وضعیت نیروی انسانی در رژیم شاه، حل مشکلات با تشکیل مجلس شورا و ویژگیهای اعضای مجلس خبرگان پرداخت و همچنین از بیتوجهی به مسائل اساسی و اصلی کشور انتقاد نمود.[۱۹]
امامخمینی در جمع اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری در ۱۷ شهریور ۱۳۶۰ش به دستاورد شهادتها و مصائب دوران انقلاب اسلامی پرداخت[۲۰] و اظهار امیدواری کرد روزنامه جمهوری اسلامی به گونهای باشد که مردم و دیگر مطبوعات را هدایت و راهنمایی کند.[۲۱] امام ضمن آرزوی موفقیت برای این روزنامه، از کارکنان این روزنامه درخواست نمود تلاش کنند که روزنامه جمهوری اسلامی، روزنامهای اسلامی، آبرومند، مفید برای جامعه اسلامی و کشور باشد.[۲۲]
پانویس
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «آقای سردبیر»، هممیهن.
- ↑ موسوی، میرحسین، مصاحبه، ۵/۲۲۴–۲۲۵ و ۲۳۶.
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ «آقای سردبیر»، هممیهن.
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «۴۵ ساله شدن روزنامهٔ جمهوری اسلامی؛ آیینهٔ تاریخ جمهوری اسلامی و پدیدهای منحصر به فرد»، عصر ایران.
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «آقای سردبیر»، هممیهن.
- ↑ «آقای سردبیر»، هممیهن.
- ↑ «آقای سردبیر»، هممیهن.
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «مرامنامه اخلاقی روزنامه جمهوری اسلامی»، سایت روزنامه جمهوری اسلامی.
- ↑ «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «آرشیو»، سایت روزنامه جمهوری اسلامی.
- ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۵ فروردین ۱۴۰۳، ص۶.
- ↑ «گفتوگوی ایسنا با مسیح مهاجری»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ رجائینژاد، ویژهنامهنگاری دربارهٔ امامخمینی، ص۱۰ و ص۱۱.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۹، ص۵۲.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۹، ص۵۲ تا ص۵۷.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۱۹۷.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۲۰۴.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۲۰۴.
منابع
- «آرشیو»، سایت روزنامه جمهوری اسلامی. بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «آقای سردبیر»، هممیهن، انتشار: ۹ خرداد ۱۴۰۳ش، بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ش.
- «حزبی که رفت، روزنامهای که ماند»، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- رجایینژاد، محمد، ویژهنامهنگاری دربارهٔ امامخمینی، مجله تازههای کتابخانه تخصصی امامخمینی، شماره ۶–۷، ۱۳۸۲ش.
- روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۵ فروردین ۱۴۰۳، ص۶. تاریخ مراجعه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «۴۵ ساله شدن روزنامهٔ جمهوری اسلامی؛ آیینهٔ تاریخ جمهوری اسلامی و پدیدهای منحصر به فرد»، عصر ایران، انتشار: ۸ خرداد ۱۴۰۳ش، بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «مرامنامه اخلاقی روزنامه جمهوری اسلامی»، سایت روزنامه جمهوری اسلامی، بازدید:۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «گفتوگوی ایسنا با مسیح مهاجری»، خبرگزاری ایسنا، انتشار: ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ش، بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ش.
- موسوی، میرحسین، مصاحبه چاپشده در پابهپای آفتاب، تدوین امیررضا ستوده، تهران، پنجره، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.