شجره طوبی
شجره طوبی، نام درختی در بهشت است که خداوند با دست خویش آن را خلق کرده است. امامخمینی در آثار خویش به شجره طوبی توجه داشته و با استناد به آیات الهی و روایات به جایگاه و حقیقت شجره طوبی پرداخته است و در آن نشان میدهد که درخت طوبی معرفت درست سلسله ولایت است که از پیامبر(ص) و علی(ع) شروع و تا امام دوازدهم ادامه دارد.
اهمیت و جایگاه شجره طوبی
شجره طوبی در اصطلاح دینی نام درختی در بهشت است که خداوند با دست خویش آن را خلق نموده است.[۱] شجره طوبی در مفاهیم و فرهنگ شیعی جایگاه و اهمیت ویژهای دارد و نماد اصل وحدتی که بر مبنای پذیرش ولایت میباشد شکل گرفته است و مباحثی چون بهشت، قطب، ولی الهی و انسان کامل از حلقههای تفسیری این موضوع میباشند؛ ازاینرو، برخی حکمای الهی میان ولایت و شجره طوبی مقایسههایی انجام دادهاند. مفسران اسلامی نیز با استاد به برخی آیات الهی و روایات برای شجره طوبی معنای متعددی ذکر کردهاند.[۲]
امامخمینی نیز در آثار خویش به شجره طوبی توجه داشته و نشان میدهد که درخت طوبی و عبارات قرین آن نظیر شجره طیبه و سدرة المنتهی، معرفت درست سلسله ولایت است که از پیامبر(ص) و علی(ع) شروع و تا امام دوازدهم ادامه دارد. ایشان با استناد به برخی آیات الهی و روایات به جایگاه و حقیقت معنای شجره طوبی پرداخته است.[۳]
حقیقت شجره طوبی
مفسران و اهل معرفت با استناد به برخی آیات الهی نظیر «طوبی لهم و حسن مآبٍ»[۴] معتقدند آنهایی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند، از بهترین زندگی برخوردار بوده و سرانجام کارشان بهترین سرانجامها خواهد بود و در بهشت و در کنار شجره طوبی خواهند بود که ریشه این درخت در خانه پیامبر است و در خانه هر مؤمنی شاخهای از آن وجود دارد.[۵]
امامخمینی نیز در بیان حقیقت شجره طوبی با استناد به آیه «طوبی لهم و حسن مآب» معتقد است «طوبی لهم» یعنی طیب عیش و خیر، منتهای آرزو است. ایشان با استناد به روایتی معتقد است طوبی درختی است در بهشت که اصل آن در خانه پیامبر(ص) و فرع آن در خانه امام علی(ع) است، امامخمینی در نگاه عرفانی، حقیقت شجره طوبی را حقیقت ولایت علوی و مقام «أو أدنی» میداند که در موطن حضرت احدیت میباشد.[۶]
پانویس
- ↑ مجلسی، لوامع صاحبقرانی، ج۱، ص۱۳۲؛ عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۴، ص۳۲۴.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ج۱، ص۴۸۹؛ مکارم شیرازی، ج۱۰، ص۲۱۰؛ قمی، مفاتیح الجنان، ص۲۶۱-۲۶۶؛ مکی، قوت القلوب، ج۱، ص۵۹؛ قشیری، لطائف الاشارات، ج۳، ص۵؛ میبدی، کشف الاسرار و عدة الابرار، ج۶، ص۳۱۲؛ ابنعربی، الفتوحات المکیه، ج۳، ص۴۳۳؛ صفاییپور، بررسی ریشه معنایی درخت طوبی در منابع شیعی، ص۱۷۱-۱۹۰.
- ↑ امامخمینی، شرح چهل حدیث، ص۶۴۲؛ المکاسب المحرمه، ج۱، ص۲۲۶؛ دیوان امام، ص۳۳۳؛ مصباح الهدایه ص۱۲.
- ↑ رعد: ۲۹.
- ↑ فیض کاشانی، الاصفی، ج۱، ص۶۰۴؛ نجمالدین کبری، التأویلات النجمیة، ج۳، ص۳۹۸؛ طباطبائی، المیزان، ج۱۱، ص۳۶۹؛ قمی، الاربعینات للکشف انوار القدسیات، ص۹۴.
- ↑ امامخمینی، شرح چهل حدیث، ص۴۶۴؛ مصباح الهدایه، ص۱۲.
منابع
- ابنعربی، محییالدین، الفتوحات المکیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- امامخمینی، سیدروحالله، دیوان امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۷۴ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، شرح چهل حدیث، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۸ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، مصباح الهدایه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۶ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، مکاسب المحرمه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۷۹ش.
- حرّعاملی، محمدبنحسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، بیتا.
- صفاییپور، هادی، بررسی ریشه معنایی درخت طوبی در منابع شیعی، مجله شیعهشناسی، ۱۳۹۵ش.
- طباطبائی، محمدحسین، تفسیر المیزان، قم، انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق.
- فیض کاشانی، محسن، الأصفی، قم، بوستان کتاب، ۱۳۷۶ش.
- قشیری، عبدالکریم، لطائف الاشارات، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتب، بیتا.
- قمی، عباس، مفاتیح الجنان، تهران، جوف، ۱۳۸۲ش.
- قمی، قاضی سعید، الاربعینیات لکشف انوار القدسیات، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۸۱ش.
- کبری، نجمالدین، التأویلات التجمیه فی التفسیر الارشادی الصوفی، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۹۷۱م.
- مجلسی، محمدتقی، لوامع صاحبقرانی، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
- میبدی، رشیدالدین، کشف الأسرار و عدة الابرار، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۱ش.
نویسنده: باقر صاحبی