محمدتقی مصباح یزدی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
| وبگاه رسمی =http://mesbahyazdi.ir | | وبگاه رسمی =http://mesbahyazdi.ir | ||
}} | }} | ||
'''محمدتقی مصباح یزدی'''، از شاگردان درس خارج فقه و اصول امامخمینی. | '''محمدتقی مصباح یزدی'''، از شاگردان [[درس خارج فقه امامخمینی|درس خارج فقه]] و [[درس خارج اصول امامخمینی|اصول امامخمینی]]. | ||
== تولد و تحصیل == | == تولد و تحصیل == | ||
خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
مصباح یزدی ادبیات را نزد محمدعلی نحوی خواند و شیخ عبدالحسین عرب استاد شرح نظام او بود. مقداری از شرح لمعه و رسایل را هم نزد سیدعلی رضا مدرسی ـ شاگرد آقاضیا عراقی ـ خواند و قسمتهایی از قوانین الاصول را پیش میرزا محمد انواری فراگرفت. همزمان برخی علوم روز از قبیل فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و زبان فرانسه را نزد محقّقی رشتی که بعدها از سوی آیتالله بروجردی به آلمان اعزام شد، میآموخت. | مصباح یزدی ادبیات را نزد محمدعلی نحوی خواند و شیخ عبدالحسین عرب استاد شرح نظام او بود. مقداری از شرح لمعه و رسایل را هم نزد سیدعلی رضا مدرسی ـ شاگرد آقاضیا عراقی ـ خواند و قسمتهایی از قوانین الاصول را پیش میرزا محمد انواری فراگرفت. همزمان برخی علوم روز از قبیل فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و زبان فرانسه را نزد محقّقی رشتی که بعدها از سوی آیتالله بروجردی به آلمان اعزام شد، میآموخت. | ||
مصباح یزدی در سال ۱۳۳۰ش برای ادامه و تکمیل تحصیلات حوزوی به نجف اشرف رفت و مدت شش ماه در حوزه علمیه آن شهر به تحصیل پرداخت، ولی علیرغم اصرار برخی از استادان آنجا چون شیخ محمدعلی سرابی و سیدعلی فانی به کشور بازگشت و راهی قم شد و در حوزه علمیه آنجا تحصیلات حوزوی خود را پی گرفت. | مصباح یزدی در سال ۱۳۳۰ش برای ادامه و تکمیل تحصیلات حوزوی به [[نجف اشرف]] رفت و مدت شش ماه در [[حوزه علمیه نجف|حوزه علمیه آن شهر]] به تحصیل پرداخت، ولی علیرغم اصرار برخی از استادان آنجا چون شیخ محمدعلی سرابی و سیدعلی فانی به کشور بازگشت و راهی [[قم]] شد و در [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه آنجا]] تحصیلات حوزوی خود را پی گرفت. | ||
مصباح یزدی در آنجا در درس خیارات مکاسب شیخ مرتضی حائری | مصباح یزدی در آنجا در درس خیارات مکاسب [[مرتضی حائری یزدی|شیخ مرتضی حائری یزدی]]، که صبحها در منزل ایشان برقرار میشد حضور مییافت. جلد اول کفایهالاصول را هم نزد [[عبدالجواد جبلعاملی|شیخ عبدالجواد جبلعاملی]] اصفهانی در [[مسجد عشقعلی]] خواند و جلد دوم کفایه الاصول را هم پیش مرتضی حائری یزدی فراگرفت. همزمان در درس منظومه هم شرکت میکرد. | ||
مصباح یزدی در اولین امتحان درس خارج که در زمان سیدحسین بروجردی برگزار شد و ممتحنان آن سیدمحمدباقر سلطانی طباطبایی و مقدس اصفهانی بودند، شرکت کرد و بهعنوان دانشپژوه ممتاز معرفی شد. او پس از آن مدت هشت سال در درس خارج فقه آیتالله بروجردی حضور یافت. همزمان با حضور در درس خارج فقه آیتالله بروجردی، در درس خارج اصول امامخمینی هم شرکت میکرد. او در سال ۱۳۳۲ش در آن درس که در مسجد محمدیه تشکیل میشد شرکت میکرد و این حضور تا تبعید امامخمینی به خارج از کشور در آبان ۱۳۴۳ش (در مساجد سلماسی و اعظم قم) استمرار یافت. وی درباره درس خارج اصول امامخمینی میگوید: | مصباح یزدی در اولین امتحان درس خارج که در زمان [[سیدحسین بروجردی]] برگزار شد و ممتحنان آن [[سیدمحمدباقر سلطانی طباطبایی]] و مقدس اصفهانی بودند، شرکت کرد و بهعنوان دانشپژوه ممتاز معرفی شد. او پس از آن مدت هشت سال در درس خارج فقه آیتالله بروجردی حضور یافت. همزمان با حضور در درس خارج فقه آیتالله بروجردی، در [[درس خارج اصول امامخمینی]] هم شرکت میکرد. او در سال ۱۳۳۲ش در آن درس که در [[مسجد محمدیه]] تشکیل میشد شرکت میکرد و این حضور تا [[تبعید امامخمینی|تبعید امامخمینی به خارج از کشور]] در آبان ۱۳۴۳ش (در [[مسجد سلماسی|مساجد سلماسی]] و [[مسجد اعظم قم|اعظم قم]]) استمرار یافت. وی درباره درس خارج اصول امامخمینی میگوید: <blockquote>«ازجمله خصوصیات بارز امام (رحمهالله) دقت نظر، نقادی آزادانه و آزادی اندیشه بود که در درسهای دیگر اساتید کمتر دیده میشد. این ویژگیها برای ذهن پویای طلبهای چون من بسیار جذاب بود. از سوی دیگر تعطیلی درس اخلاق امام (رحمهالله) افسوسبرانگیز بود؛ درس اخلاقی که از جذابیت، تأثیرگذاری و بینظیری آن حکایتها نقل میکردند و البته گواه نقلهای دوستان در رفتار و منش امام (رحمهالله) کاملاً آشکار بود. متانت و وقار در شخصیت ایشان موج میزد. امامخمینی (رحمهالله) در مجالس بسیار کم سخن میگفت و گاه سراسر مجلس را با سکوت برگزار میکرد و فقط به پرسشهای علمی و دینی افراد پاسخ میداد. ابّهت ایشان مانعِ آن میشد که در حضورش مسائل متفرقه و بیفایده مطرح شود».<ref>[http://mesbahyazdi.ir/node/8087 زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی]»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.</ref></blockquote>مدت پانزده سال در درس خارج فقه [[محمدتقی بهجت]] شرکت کرد و از اولین شاگردان درس خارج فقه ایشان بود. مدتی هم از درسهای خارج فقه و اصول [[محمدعلی اراکی]] بهره برد. او در کنار حضور در درس خارج فقه و اصول، در درس تفسیر [[سیدمحمدحسین طباطبایی]] که روزهای پنجشنبه در مسجد سلماسی تشکیل میشد، شرکت میکرد. همزمان در درس اسفار و شفا علامه طباطبایی هم حضور مییافت. در کنار درسهای فوق، در جلسات درس اخلاق انصاری همدانی و بهجت بهره میبرد. یکی دیگر از جلسات درس اخلاق که مصباح یزدی در آن شرکت میکرد، جلسات اخلاقی علامه طباطبایی بود که در سالهای ۱۳۳۲-۱۳۳۳ش بهصورت هفتگی برگزار میشد. ابتدا محور بحث ایشان، رساله منسوب به علامه بحرالعلوم بود و بعد از اتمام آن رساله، مجموعهای از روایات اخلاقی و عرفانی را انتخاب میکردند و درباره آنها بحث میکردند و حدیث معراج ازجمله آن روایات بود. | ||
او پس از [[تبعید امامخمینی]] و تعطیلی درس ایشان، به توصیه [[امامخمینی]] درس را بهصورت مباحثههای مشترک ادامه داد و همراه با چند نفر دیگر چون [[محمد محمدی گیلانی]]، [[محمد یزدی]]، [[حسین مظاهری]] و [[سیدعلیاکبر موسوی یزدی]] مباحثه مشترکی را آغاز کردند که این مباحثه تا زمان [[انقلاب اسلامی ایران|پیروزی انقلاب اسلامی]] ادامه داشت. موضوعات مورد بحث در این جلسات، عمدتاً مباحث اجتماعی اسلام، مانند بحث [[امر به معروف و نهی از منکر]] و بحث [[تقیه]] و امثال آن بود. رواج افکار و تبلیغات [[مارکسیسم|مارکسیستی]] در همان زمان سبب شد تا برخی از [[طلاب]] و [[روحانیت|روحانیان]] بهمنظور پاسخگویی به شبهات و دفاع از حریم اندیشه دینی، آشنایی با فلسفههای غربی را در دستور کار خود قرار دهند. به این منظور با مشورت و همت [[سیدمحمد بهشتی]] که در آن زمان مدیر [[دبیرستان دین و دانش قم]] بود، قرار شد کلاسی در دبیرستان تشکیل شود تا عدهای از فضلا و طلاب حوزه در آن شرکت کنند. در آن کلاسها زبان خارجی و نیز معلومات دبیرستانی و دانشگاهی در رشتههای فیزیک، شیمی، فلسفه علم، متدولوژی، ریاضیات و جامعهشناسی تدریس میشد. برخی دیگر از شرکتکنندگان این کلاسها [[محمد مفتح]]، [[ناصر مکارم شیرازی]]، [[جعفر سبحانی]]، محمد یزدی، احمد احمدی و علی حیدری نهاوندی بودند و بهشتی مسئولیت برنامهریزی و برگزاری کلاسها و دعوت از استادان را به عهده داشت. همچنین با شرکت در کلاسهای محققی رشتی در یزد، با زبان فرانسه و انگلیسی آشنا شد و این آشنایی با شرکت در کلاسهای دبیرستان دین و دانش در حد مطلوبی با زبان انگلیسی افزایش یافت. | |||
او پس از تبعید امامخمینی و تعطیلی درس ایشان، به توصیه امامخمینی درس را بهصورت مباحثههای مشترک ادامه داد و همراه با چند نفر دیگر چون محمد محمدی | |||
== تدریس == | == تدریس == | ||
مصباح یزدی تدریس را بهصورت منظم از مدرسه حقانی (منتظریه) آغاز کرد. در واقع تأسیس مدرسه فوق با هدف تربیت نیروهای فکری و عقیدتی و پرورش افراد متعهد و کارآمد شروع شد و او ابتدا مباحث قرآنی و تفسیر و مباحث فلسفی را در آن مدرسه تدریس کرد؛ درس تفسیر در سه سطح و همزمان با آن، مباحث اخلاقی و تربیتی تحت عنوان «خودشناسی برای خودسازی». سپس در باب فلسفه نیز کتاب فلسفتنا، اثر سیدمحمدباقر صدر و کتاب بدایة الحکمه، اثر علامه طباطبایی را به مدت ده سال در آن مدرسه آموزش داد. مدتی نیز به پیشنهاد سیدمحسن | مصباح یزدی تدریس را بهصورت منظم از مدرسه حقانی (منتظریه) آغاز کرد. در واقع تأسیس مدرسه فوق با هدف تربیت نیروهای فکری و عقیدتی و پرورش افراد متعهد و کارآمد شروع شد و او ابتدا مباحث قرآنی و [[تفسیر]] و مباحث فلسفی را در آن مدرسه تدریس کرد؛ درس تفسیر در سه سطح و همزمان با آن، مباحث اخلاقی و تربیتی تحت عنوان «خودشناسی برای خودسازی». سپس در باب [[فلسفه]] نیز کتاب فلسفتنا، اثر [[سیدمحمدباقر صدر]] و کتاب بدایة الحکمه، اثر [[علامه طباطبایی]] را به مدت ده سال در آن مدرسه آموزش داد. مدتی نیز به پیشنهاد [[سیدمحسن خرازی]]، همکاری با [[مؤسسه در راه حق]] را پذیرفت و با تأسیس بخش آموزش در آن مؤسسه، به تدریس کتابهای فلسفتنا، اقتصادنا و نهایة الحکمه و نیز تفسیر موضوعی قرآن کریم در آنجا پرداخت. همچنین خارج از برنامههای درسی منظم [[مدرسه حقانی]] و مؤسسه در راه حق، کتابهای مفصل فلسفی مانند اسفار اربعه و شفا را برای علاقهمندان تدریس میکرد. این کلاسها در واقع، سطح تخصصی فلسفه به شمار میرفت.<ref>[http://mesbahyazdi.ir/node/8087 زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی]»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.</ref> | ||
== مبارزه با رژیم پهلوی == | == مبارزه با رژیم پهلوی == | ||
در همان دوران بود که امامخمینی مبارزه با حکومت پهلوی را آغاز کرد و محمدتقی مصباح یزدی وارد جریان مبارزه با حکومت پهلوی شد. در سال ۱۳۴۲ش به اتفاق هاشمی | در همان دوران بود که امامخمینی مبارزه با [[حکومت پهلوی]] را آغاز کرد و محمدتقی مصباح یزدی وارد جریان مبارزه با حکومت پهلوی شد. در سال ۱۳۴۲ش به اتفاق [[اکبر هاشمی رفسنجانی|هاشمی رفسنجانی]]، [[محمدجواد باهنر|باهنر]]، [[سیدهادی خسروشاهی]]، [[سیدمحمود دعایی]] و [[محمدجواد حجتی کرمانی]] [[نشریه بعثت]] را منتشر میکرد. اولین شماره این نشریه در ۲۳/۹/۱۳۴۲ش مصادف با بعثت حضرت محمد(ص) منتشر شد و به مناسبت همین تقارن، نام آن را بعثت نهادند.<ref>حجتی کرمانی، ص۱۲.</ref> | ||
مصباح یزدی در اسفند ۱۳۴۲ و در دورانی که امامخمینی در تهران در حصر بود، همراه با جمعی از مدرسان [[حوزه علمیه قم]]، نامهای به [[حسنعلی منصور]] نخستوزیر وقت نوشتند و با اشاره به «تجاوزهای دولت سابق به حریم مقدس دین و قانون اساسی کشور و اصول [[دموکراسی]] و ساحت مقدس روحانیت... کشتارهای وحشیانه، شکنجههای قرون وسطایی، سلب آزادی قلم و بیان، پر کردن زندانها از افراد آزاده ملت»، آن اقدامات را زمینهساز تنفر و انزجار مردم از آن دولت و نشان از بیگانگی آن دولت از اصول دموکراسی دانستند و در پایان اعلام کردند «ملت مسلمان ایران بهخصوص جامعه روحانیت دیگر تاب تحمل و زندانی کردن مراجع عالیقدر حضرت آیتاللهالعظمی خمینی و آیتالله قمی و حجتالاسلام طالقانی را ندارند و با بیصبری هرچه تمامتر منتظر خلاصی ایشان هستند».<ref>آیتاللهالعظمی حسین نوری همدانی به روایت اسناد ساواک، ص۲۷-۲۸.</ref> او سپس همراه با جمعی از طلاب در ۲۹ آذر ۱۳۴۳ش مصادف با نیمه شعبان ۱۳۸۴ق اولین شماره [[نشریه انتقام]] را منتشر کردند و هدف خود را روشنکردن افکار تخدیرشده، بیدار نمودن عواطف مذهبی خفته، بیان احکام سیاسی و دفاع از اسلام و بسیج همگان با سلاح ایدئولوژیک ایمان در یک جهاد علیه استعمار و استبداد معرفی کردند. | |||
در سال ۱۳۴۳ش همچنین با کمک حسینی | در سال ۱۳۴۳ش همچنین با کمک [[سیدمحمد بهشتی|حسینی بهشتی]]، [[احمد جنتی]] و [[محمد محمدی گیلانی|محمدیگیلانی]] مدرسه منتظریه را در قم بنیان نهادند که پس از مدتی با نام [[مدرسه حقانی]]، به فعالیتهای آموزشی حوزوی در [[قم]] ادامه داد و چنانکه گفته شد، به یکی از مدارس فعال در آموزش نیروهای تبلیغی تبدیل شد. مصباح یزدی مباحث عقیدتی تدریس میکرد و عضو هیئت مدیره آن مدرسه نیز بود.<ref>[http://mesbahyazdi.ir/node/8087 زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی]»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.</ref> | ||
محمدتقی مصباح یزدی در بهمن سال ۱۳۴۳ش پس از ترور حسنعلی منصور و روی کارآمدن امیرعباس | محمدتقی مصباح یزدی در بهمن سال ۱۳۴۳ش پس از ترور حسنعلی منصور و روی کارآمدن [[امیرعباس هویدا]]، همراه با جمعی از روحانیان و مدرسان حوزه علمیه قم، نامهای به نخستوزیر نوشتند و اقدامات دولتهای قبل را علیه اسلام، قانون اساسی و مردم دانستند که شکاف عمیقی بین ملت و هیئت حاکمه ایجاد کرده بود و سپس از هویدا خواستند تا به وضع موجود خاتمه دهد و [[امامخمینی]] را در اسرع وقت از محل تبعید به قم بازگرداند و دیگر زندانیان سیاسی را آزاد کند.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۹۴-۹۶.</ref> در رمضان سال ۱۳۴۳ش و چند ماه پس از [[تبعید امامخمینی|تبعید امامخمینی به خارج از کشور]]، همراه با جمعی از روحانیان، نامهای به [[سیدمحمدهادی میلانی]] و [[سیدشهابالدین مرعشی نجفی]] نوشتند و در آن درباره نام بردن از امامخمینی و بیان فتاوای ایشان در ماه رمضان که از سوی [[حکومت پهلوی]] ممنوع شده بود و مجازاتهایی را در پی داشت، کسب تکلیف کردند. آن دو مرجع برجسته نیز به کار بستن منطق و استدلال و آرامش و دوری از هرگونه شورش، رعایت مصالح و گفتن مفاسد حکومت پهلوی، انواع تعدیات، ظلم و ستم، اختناق شدید و بیاحترامیهای روا شده به ساحت دین، مشکلات اقتصادی، زندانیشدن علما، هدف از مبارزه با حکومت پهلوی و دخالت [[اجانب|بیگانگان]] را در کشور به مردم توصیه کردند و از مبلغان خواستند تا مردم را به حمایت آشکار از روحانیان دعوت کنند و به آنان تفهیم نمایند که [[روحانیت]] هیچگاه از اهداف عالیه خود دست برنمیدارد.<ref>زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۳۵۸.</ref> | ||
مصباح یزدی در سال ۱۳۴۴ش نیز پس از تبعید امامخمینی و سیدمصطفی خمینی از ترکیه به نجف، نامهای به امامخمینی نوشت و در آن ضمن ابراز خرسندی از انتقال ایشان به عتبات عالیات، از ادامه تبعید وی در خارج از کشور ابراز تأسف کرد.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۵۸-۱۵۹.</ref> پس از دستگیری حسینعلی منتظری و جمعی دیگر از روحانیان مبارز و همچنین دستگیری جمعی از علما و روحانیان در فروردین ۱۳۴۵ و تبعید شهابالدین اشراقی ـ نماینده و داماد امامخمینی ـ به همدان، همراه با جمعی از فضلا و محصلان حوزه علمیه قم، نامهای خطاب به مراجع تقلید در عراق و ایران نوشتند و در آن نامه ضمن ابراز تأسف از وقایع مزبور، از آنان خواستند که اولاً مراتب انزجار روحانیت را به مقامات مسئول ابلاغ کنند؛ ثانیاً پس از استیضاح مقامات ذیربط، از اساتید حوزه علمیه قم و سایر زندانیان سیاسی رفع مزاحمت گردد؛ ثالثاً به مقامات مسئول رژیم تذکر دهند که چنین اقدامات ضددینی، دانسته یا ندانسته مقدمات یک انفجار عمیق را در حوزه علمیه قم و سایر نقاط کشور فراهم میکند.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۷۶-۱۷۸.</ref> | مصباح یزدی در سال ۱۳۴۴ش نیز پس از تبعید امامخمینی و [[سیدمصطفی خمینی]] از [[ترکیه]] به نجف، نامهای به امامخمینی نوشت و در آن ضمن ابراز خرسندی از انتقال ایشان به عتبات عالیات، از ادامه تبعید وی در خارج از کشور ابراز تأسف کرد.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۵۸-۱۵۹.</ref> پس از دستگیری [[حسینعلی منتظری]] و جمعی دیگر از روحانیان مبارز و همچنین دستگیری جمعی از علما و روحانیان در فروردین ۱۳۴۵ و تبعید [[شهابالدین اشراقی]] ـ نماینده و داماد امامخمینی ـ به همدان، همراه با جمعی از فضلا و محصلان حوزه علمیه قم، نامهای خطاب به [[مرجعیت|مراجع تقلید]] در عراق و ایران نوشتند و در آن نامه ضمن ابراز تأسف از وقایع مزبور، از آنان خواستند که اولاً مراتب انزجار روحانیت را به مقامات مسئول ابلاغ کنند؛ ثانیاً پس از استیضاح مقامات ذیربط، از اساتید حوزه علمیه قم و سایر زندانیان سیاسی رفع مزاحمت گردد؛ ثالثاً به مقامات مسئول رژیم تذکر دهند که چنین اقدامات ضددینی، دانسته یا ندانسته مقدمات یک انفجار عمیق را در [[حوزه علمیه قم]] و سایر نقاط کشور فراهم میکند.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۷۶-۱۷۸.</ref> | ||
محمدتقی مصباح یزدی پس از آن به فعالیتهای فکری و علمی در قم ادامه داد و به تدریس در مدرسه حقانی قم و همچنین مؤسسه در راه حق پرداخت. همچنین کتابهایی را در زمینه علوم و معارف اسلامی تألیف کرد.<ref>زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۳۵۸.</ref> او پس از سرکوب قیام مردم قم در ۱۹ دی ۱۳۵۶ (که در دفاع از امامخمینی و محکوم کردن توهین روزنامه اطلاعات به ایشان به پا خاسته بودند)، همراه با جمعی از علما اعلامیهای صادر کردند و ضمن ابراز تنفر از فاجعه مزبور، از دموکراسی مورد ادعای حکومت پهلوی و حمایت آن حکومت از حقوق بشر ـ که هیئت حاکمه از آن دم میزدـ و فضای باز سیاسی بهشدت انتقاد کردند.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۷ و ۸، ص۲۵-۲۶ و ۳۶-۳۷.</ref> | محمدتقی مصباح یزدی پس از آن به فعالیتهای فکری و علمی در قم ادامه داد و به تدریس در مدرسه حقانی قم و همچنین [[مؤسسه در راه حق]] پرداخت. همچنین کتابهایی را در زمینه علوم و معارف اسلامی تألیف کرد.<ref>زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۳۵۸.</ref> او پس از سرکوب قیام مردم قم در ۱۹ دی ۱۳۵۶ (که در دفاع از امامخمینی و محکوم کردن [[توهین روزنامه اطلاعات به امامخمینی|توهین روزنامه اطلاعات به ایشان]] به پا خاسته بودند)، همراه با جمعی از علما اعلامیهای صادر کردند و ضمن ابراز تنفر از فاجعه مزبور، از [[دموکراسی]] مورد ادعای حکومت پهلوی و حمایت آن حکومت از [[حقوق بشر]] ـ که هیئت حاکمه از آن دم میزدـ و فضای باز سیاسی بهشدت انتقاد کردند.<ref>دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۷ و ۸، ص۲۵-۲۶ و ۳۶-۳۷.</ref> | ||
== فعالیتها پس از پیروزی انقلاب اسلامی == | == فعالیتها پس از پیروزی انقلاب اسلامی == | ||
مصباح یزدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با یاران خود به ترمیم «گروه حقانی» در قم پرداخت و با کمک یکی از خیرین، مؤسسه امام باقر(ع) را تأسیس کرد. این مؤسسه پس از مدتی تکمیل شد و هماکنون یکی از مرکز آموزشی کشور در سطوح عالی علوم دینی و دانشگاهی است. او در نخستین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی به مناظره با برخی گروههای فکری مخالف با جمهوری اسلامی میپرداخت. همچنین در شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت میکرد. | مصباح یزدی پس از [[پیروزی انقلاب اسلامی]] با یاران خود به ترمیم «گروه حقانی» در قم پرداخت و با کمک یکی از خیرین، [[مؤسسه امام باقر(ع)]] را تأسیس کرد. این مؤسسه پس از مدتی تکمیل شد و هماکنون یکی از مرکز آموزشی کشور در سطوح عالی علوم دینی و دانشگاهی است. او در نخستین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی به مناظره با برخی گروههای فکری مخالف با [[جمهوری اسلامی]] میپرداخت. همچنین در [[شورای عالی انقلاب فرهنگی]] فعالیت میکرد. | ||
مصباح یزدی در دوره دوم مجلس خبرگان رهبری نماینده استان خوزستان در آن مجلس بود و در دورههای سوم و چهارم نمایندگی مردم تهران را عهده داشت. وی همچنین مدیریت مؤسسه آموزشی امامخمینی قم را عهدهدار شد. این مؤسسه آموزشی و پژوهشی ازجمله مراکز و مؤسسههای آموزشی و پژوهشی فعال در کشور است و سالانه دهها کتاب را در موضوعات مختلف منتشر میکند. همچنین همهساله دانشجویانی را برای دورههای مختلف میپذیرد.<ref>زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۲۵۸-۳۵۹.</ref> | مصباح یزدی در دوره دوم [[مجلس خبرگان رهبری]] نماینده استان خوزستان در آن مجلس بود و در دورههای سوم و چهارم نمایندگی مردم تهران را عهده داشت. وی همچنین مدیریت [[مؤسسه آموزشی امامخمینی]] قم را عهدهدار شد. این مؤسسه آموزشی و پژوهشی ازجمله مراکز و مؤسسههای آموزشی و پژوهشی فعال در کشور است و سالانه دهها کتاب را در موضوعات مختلف منتشر میکند. همچنین همهساله دانشجویانی را برای دورههای مختلف میپذیرد.<ref>زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۲۵۸-۳۵۹.</ref> | ||
== آثار و تألیفات == | == آثار و تألیفات == | ||
خط ۷۲: | خط ۷۰: | ||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
محمدتقی مصباح یزدی در ۱۲ دی ۱۳۹۹ در قم درگذشت و پیکرش پس از اقامه نماز توسط حسین نوری همدانی در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.<ref>انصاری، «درگذشتگان: آیتالله محمدتقی مصباح»، ص۴۰۷.</ref> | محمدتقی مصباح یزدی در ۱۲ دی ۱۳۹۹ در [[قم]] درگذشت و پیکرش پس از اقامه نماز توسط [[حسین نوری همدانی]] در [[حرم حضرت معصومه(س)]] به خاک سپرده شد.<ref>انصاری، «درگذشتگان: آیتالله محمدتقی مصباح»، ص۴۰۷.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == |
نسخهٔ کنونی تا ۱۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۲۰:۱۵
![]() | |
اطلاعات فردی | |
---|---|
تاریخ تولد | ۱۱ بهمن ۱۳۱۳ |
زادگاه | یزد |
اطلاعات علمی | |
فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
وبگاه رسمی | http://mesbahyazdi.ir |
محمدتقی مصباح یزدی، از شاگردان درس خارج فقه و اصول امامخمینی.
تولد و تحصیل
محمدتقی مصباح یزدی در ۱۱ بهمن ۱۳۱۳ در شهر یزد به دنیا آمد. او دوران ابتدایی را در یزد گذراند. سپس تحت تأثیر شیخ احمد آخوندی به تحصیل دروس حوزوی روی آورد و در سال ۱۳۲۵ش وارد مدرسه شفیعیه یزد شد و در مدت چهار سال، تمام مقدمات و سطوح متوسطه تا رسایل و مکاسب را در همانجا به پایان رساند.
مصباح یزدی ادبیات را نزد محمدعلی نحوی خواند و شیخ عبدالحسین عرب استاد شرح نظام او بود. مقداری از شرح لمعه و رسایل را هم نزد سیدعلی رضا مدرسی ـ شاگرد آقاضیا عراقی ـ خواند و قسمتهایی از قوانین الاصول را پیش میرزا محمد انواری فراگرفت. همزمان برخی علوم روز از قبیل فیزیک، شیمی، فیزیولوژی و زبان فرانسه را نزد محقّقی رشتی که بعدها از سوی آیتالله بروجردی به آلمان اعزام شد، میآموخت.
مصباح یزدی در سال ۱۳۳۰ش برای ادامه و تکمیل تحصیلات حوزوی به نجف اشرف رفت و مدت شش ماه در حوزه علمیه آن شهر به تحصیل پرداخت، ولی علیرغم اصرار برخی از استادان آنجا چون شیخ محمدعلی سرابی و سیدعلی فانی به کشور بازگشت و راهی قم شد و در حوزه علمیه آنجا تحصیلات حوزوی خود را پی گرفت.
مصباح یزدی در آنجا در درس خیارات مکاسب شیخ مرتضی حائری یزدی، که صبحها در منزل ایشان برقرار میشد حضور مییافت. جلد اول کفایهالاصول را هم نزد شیخ عبدالجواد جبلعاملی اصفهانی در مسجد عشقعلی خواند و جلد دوم کفایه الاصول را هم پیش مرتضی حائری یزدی فراگرفت. همزمان در درس منظومه هم شرکت میکرد.
مصباح یزدی در اولین امتحان درس خارج که در زمان سیدحسین بروجردی برگزار شد و ممتحنان آن سیدمحمدباقر سلطانی طباطبایی و مقدس اصفهانی بودند، شرکت کرد و بهعنوان دانشپژوه ممتاز معرفی شد. او پس از آن مدت هشت سال در درس خارج فقه آیتالله بروجردی حضور یافت. همزمان با حضور در درس خارج فقه آیتالله بروجردی، در درس خارج اصول امامخمینی هم شرکت میکرد. او در سال ۱۳۳۲ش در آن درس که در مسجد محمدیه تشکیل میشد شرکت میکرد و این حضور تا تبعید امامخمینی به خارج از کشور در آبان ۱۳۴۳ش (در مساجد سلماسی و اعظم قم) استمرار یافت. وی درباره درس خارج اصول امامخمینی میگوید:
«ازجمله خصوصیات بارز امام (رحمهالله) دقت نظر، نقادی آزادانه و آزادی اندیشه بود که در درسهای دیگر اساتید کمتر دیده میشد. این ویژگیها برای ذهن پویای طلبهای چون من بسیار جذاب بود. از سوی دیگر تعطیلی درس اخلاق امام (رحمهالله) افسوسبرانگیز بود؛ درس اخلاقی که از جذابیت، تأثیرگذاری و بینظیری آن حکایتها نقل میکردند و البته گواه نقلهای دوستان در رفتار و منش امام (رحمهالله) کاملاً آشکار بود. متانت و وقار در شخصیت ایشان موج میزد. امامخمینی (رحمهالله) در مجالس بسیار کم سخن میگفت و گاه سراسر مجلس را با سکوت برگزار میکرد و فقط به پرسشهای علمی و دینی افراد پاسخ میداد. ابّهت ایشان مانعِ آن میشد که در حضورش مسائل متفرقه و بیفایده مطرح شود».[۱]
مدت پانزده سال در درس خارج فقه محمدتقی بهجت شرکت کرد و از اولین شاگردان درس خارج فقه ایشان بود. مدتی هم از درسهای خارج فقه و اصول محمدعلی اراکی بهره برد. او در کنار حضور در درس خارج فقه و اصول، در درس تفسیر سیدمحمدحسین طباطبایی که روزهای پنجشنبه در مسجد سلماسی تشکیل میشد، شرکت میکرد. همزمان در درس اسفار و شفا علامه طباطبایی هم حضور مییافت. در کنار درسهای فوق، در جلسات درس اخلاق انصاری همدانی و بهجت بهره میبرد. یکی دیگر از جلسات درس اخلاق که مصباح یزدی در آن شرکت میکرد، جلسات اخلاقی علامه طباطبایی بود که در سالهای ۱۳۳۲-۱۳۳۳ش بهصورت هفتگی برگزار میشد. ابتدا محور بحث ایشان، رساله منسوب به علامه بحرالعلوم بود و بعد از اتمام آن رساله، مجموعهای از روایات اخلاقی و عرفانی را انتخاب میکردند و درباره آنها بحث میکردند و حدیث معراج ازجمله آن روایات بود.
او پس از تبعید امامخمینی و تعطیلی درس ایشان، به توصیه امامخمینی درس را بهصورت مباحثههای مشترک ادامه داد و همراه با چند نفر دیگر چون محمد محمدی گیلانی، محمد یزدی، حسین مظاهری و سیدعلیاکبر موسوی یزدی مباحثه مشترکی را آغاز کردند که این مباحثه تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت. موضوعات مورد بحث در این جلسات، عمدتاً مباحث اجتماعی اسلام، مانند بحث امر به معروف و نهی از منکر و بحث تقیه و امثال آن بود. رواج افکار و تبلیغات مارکسیستی در همان زمان سبب شد تا برخی از طلاب و روحانیان بهمنظور پاسخگویی به شبهات و دفاع از حریم اندیشه دینی، آشنایی با فلسفههای غربی را در دستور کار خود قرار دهند. به این منظور با مشورت و همت سیدمحمد بهشتی که در آن زمان مدیر دبیرستان دین و دانش قم بود، قرار شد کلاسی در دبیرستان تشکیل شود تا عدهای از فضلا و طلاب حوزه در آن شرکت کنند. در آن کلاسها زبان خارجی و نیز معلومات دبیرستانی و دانشگاهی در رشتههای فیزیک، شیمی، فلسفه علم، متدولوژی، ریاضیات و جامعهشناسی تدریس میشد. برخی دیگر از شرکتکنندگان این کلاسها محمد مفتح، ناصر مکارم شیرازی، جعفر سبحانی، محمد یزدی، احمد احمدی و علی حیدری نهاوندی بودند و بهشتی مسئولیت برنامهریزی و برگزاری کلاسها و دعوت از استادان را به عهده داشت. همچنین با شرکت در کلاسهای محققی رشتی در یزد، با زبان فرانسه و انگلیسی آشنا شد و این آشنایی با شرکت در کلاسهای دبیرستان دین و دانش در حد مطلوبی با زبان انگلیسی افزایش یافت.
تدریس
مصباح یزدی تدریس را بهصورت منظم از مدرسه حقانی (منتظریه) آغاز کرد. در واقع تأسیس مدرسه فوق با هدف تربیت نیروهای فکری و عقیدتی و پرورش افراد متعهد و کارآمد شروع شد و او ابتدا مباحث قرآنی و تفسیر و مباحث فلسفی را در آن مدرسه تدریس کرد؛ درس تفسیر در سه سطح و همزمان با آن، مباحث اخلاقی و تربیتی تحت عنوان «خودشناسی برای خودسازی». سپس در باب فلسفه نیز کتاب فلسفتنا، اثر سیدمحمدباقر صدر و کتاب بدایة الحکمه، اثر علامه طباطبایی را به مدت ده سال در آن مدرسه آموزش داد. مدتی نیز به پیشنهاد سیدمحسن خرازی، همکاری با مؤسسه در راه حق را پذیرفت و با تأسیس بخش آموزش در آن مؤسسه، به تدریس کتابهای فلسفتنا، اقتصادنا و نهایة الحکمه و نیز تفسیر موضوعی قرآن کریم در آنجا پرداخت. همچنین خارج از برنامههای درسی منظم مدرسه حقانی و مؤسسه در راه حق، کتابهای مفصل فلسفی مانند اسفار اربعه و شفا را برای علاقهمندان تدریس میکرد. این کلاسها در واقع، سطح تخصصی فلسفه به شمار میرفت.[۲]
مبارزه با رژیم پهلوی
در همان دوران بود که امامخمینی مبارزه با حکومت پهلوی را آغاز کرد و محمدتقی مصباح یزدی وارد جریان مبارزه با حکومت پهلوی شد. در سال ۱۳۴۲ش به اتفاق هاشمی رفسنجانی، باهنر، سیدهادی خسروشاهی، سیدمحمود دعایی و محمدجواد حجتی کرمانی نشریه بعثت را منتشر میکرد. اولین شماره این نشریه در ۲۳/۹/۱۳۴۲ش مصادف با بعثت حضرت محمد(ص) منتشر شد و به مناسبت همین تقارن، نام آن را بعثت نهادند.[۳]
مصباح یزدی در اسفند ۱۳۴۲ و در دورانی که امامخمینی در تهران در حصر بود، همراه با جمعی از مدرسان حوزه علمیه قم، نامهای به حسنعلی منصور نخستوزیر وقت نوشتند و با اشاره به «تجاوزهای دولت سابق به حریم مقدس دین و قانون اساسی کشور و اصول دموکراسی و ساحت مقدس روحانیت... کشتارهای وحشیانه، شکنجههای قرون وسطایی، سلب آزادی قلم و بیان، پر کردن زندانها از افراد آزاده ملت»، آن اقدامات را زمینهساز تنفر و انزجار مردم از آن دولت و نشان از بیگانگی آن دولت از اصول دموکراسی دانستند و در پایان اعلام کردند «ملت مسلمان ایران بهخصوص جامعه روحانیت دیگر تاب تحمل و زندانی کردن مراجع عالیقدر حضرت آیتاللهالعظمی خمینی و آیتالله قمی و حجتالاسلام طالقانی را ندارند و با بیصبری هرچه تمامتر منتظر خلاصی ایشان هستند».[۴] او سپس همراه با جمعی از طلاب در ۲۹ آذر ۱۳۴۳ش مصادف با نیمه شعبان ۱۳۸۴ق اولین شماره نشریه انتقام را منتشر کردند و هدف خود را روشنکردن افکار تخدیرشده، بیدار نمودن عواطف مذهبی خفته، بیان احکام سیاسی و دفاع از اسلام و بسیج همگان با سلاح ایدئولوژیک ایمان در یک جهاد علیه استعمار و استبداد معرفی کردند.
در سال ۱۳۴۳ش همچنین با کمک حسینی بهشتی، احمد جنتی و محمدیگیلانی مدرسه منتظریه را در قم بنیان نهادند که پس از مدتی با نام مدرسه حقانی، به فعالیتهای آموزشی حوزوی در قم ادامه داد و چنانکه گفته شد، به یکی از مدارس فعال در آموزش نیروهای تبلیغی تبدیل شد. مصباح یزدی مباحث عقیدتی تدریس میکرد و عضو هیئت مدیره آن مدرسه نیز بود.[۵]
محمدتقی مصباح یزدی در بهمن سال ۱۳۴۳ش پس از ترور حسنعلی منصور و روی کارآمدن امیرعباس هویدا، همراه با جمعی از روحانیان و مدرسان حوزه علمیه قم، نامهای به نخستوزیر نوشتند و اقدامات دولتهای قبل را علیه اسلام، قانون اساسی و مردم دانستند که شکاف عمیقی بین ملت و هیئت حاکمه ایجاد کرده بود و سپس از هویدا خواستند تا به وضع موجود خاتمه دهد و امامخمینی را در اسرع وقت از محل تبعید به قم بازگرداند و دیگر زندانیان سیاسی را آزاد کند.[۶] در رمضان سال ۱۳۴۳ش و چند ماه پس از تبعید امامخمینی به خارج از کشور، همراه با جمعی از روحانیان، نامهای به سیدمحمدهادی میلانی و سیدشهابالدین مرعشی نجفی نوشتند و در آن درباره نام بردن از امامخمینی و بیان فتاوای ایشان در ماه رمضان که از سوی حکومت پهلوی ممنوع شده بود و مجازاتهایی را در پی داشت، کسب تکلیف کردند. آن دو مرجع برجسته نیز به کار بستن منطق و استدلال و آرامش و دوری از هرگونه شورش، رعایت مصالح و گفتن مفاسد حکومت پهلوی، انواع تعدیات، ظلم و ستم، اختناق شدید و بیاحترامیهای روا شده به ساحت دین، مشکلات اقتصادی، زندانیشدن علما، هدف از مبارزه با حکومت پهلوی و دخالت بیگانگان را در کشور به مردم توصیه کردند و از مبلغان خواستند تا مردم را به حمایت آشکار از روحانیان دعوت کنند و به آنان تفهیم نمایند که روحانیت هیچگاه از اهداف عالیه خود دست برنمیدارد.[۷]
مصباح یزدی در سال ۱۳۴۴ش نیز پس از تبعید امامخمینی و سیدمصطفی خمینی از ترکیه به نجف، نامهای به امامخمینی نوشت و در آن ضمن ابراز خرسندی از انتقال ایشان به عتبات عالیات، از ادامه تبعید وی در خارج از کشور ابراز تأسف کرد.[۸] پس از دستگیری حسینعلی منتظری و جمعی دیگر از روحانیان مبارز و همچنین دستگیری جمعی از علما و روحانیان در فروردین ۱۳۴۵ و تبعید شهابالدین اشراقی ـ نماینده و داماد امامخمینی ـ به همدان، همراه با جمعی از فضلا و محصلان حوزه علمیه قم، نامهای خطاب به مراجع تقلید در عراق و ایران نوشتند و در آن نامه ضمن ابراز تأسف از وقایع مزبور، از آنان خواستند که اولاً مراتب انزجار روحانیت را به مقامات مسئول ابلاغ کنند؛ ثانیاً پس از استیضاح مقامات ذیربط، از اساتید حوزه علمیه قم و سایر زندانیان سیاسی رفع مزاحمت گردد؛ ثالثاً به مقامات مسئول رژیم تذکر دهند که چنین اقدامات ضددینی، دانسته یا ندانسته مقدمات یک انفجار عمیق را در حوزه علمیه قم و سایر نقاط کشور فراهم میکند.[۹]
محمدتقی مصباح یزدی پس از آن به فعالیتهای فکری و علمی در قم ادامه داد و به تدریس در مدرسه حقانی قم و همچنین مؤسسه در راه حق پرداخت. همچنین کتابهایی را در زمینه علوم و معارف اسلامی تألیف کرد.[۱۰] او پس از سرکوب قیام مردم قم در ۱۹ دی ۱۳۵۶ (که در دفاع از امامخمینی و محکوم کردن توهین روزنامه اطلاعات به ایشان به پا خاسته بودند)، همراه با جمعی از علما اعلامیهای صادر کردند و ضمن ابراز تنفر از فاجعه مزبور، از دموکراسی مورد ادعای حکومت پهلوی و حمایت آن حکومت از حقوق بشر ـ که هیئت حاکمه از آن دم میزدـ و فضای باز سیاسی بهشدت انتقاد کردند.[۱۱]
فعالیتها پس از پیروزی انقلاب اسلامی
مصباح یزدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با یاران خود به ترمیم «گروه حقانی» در قم پرداخت و با کمک یکی از خیرین، مؤسسه امام باقر(ع) را تأسیس کرد. این مؤسسه پس از مدتی تکمیل شد و هماکنون یکی از مرکز آموزشی کشور در سطوح عالی علوم دینی و دانشگاهی است. او در نخستین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی به مناظره با برخی گروههای فکری مخالف با جمهوری اسلامی میپرداخت. همچنین در شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت میکرد.
مصباح یزدی در دوره دوم مجلس خبرگان رهبری نماینده استان خوزستان در آن مجلس بود و در دورههای سوم و چهارم نمایندگی مردم تهران را عهده داشت. وی همچنین مدیریت مؤسسه آموزشی امامخمینی قم را عهدهدار شد. این مؤسسه آموزشی و پژوهشی ازجمله مراکز و مؤسسههای آموزشی و پژوهشی فعال در کشور است و سالانه دهها کتاب را در موضوعات مختلف منتشر میکند. همچنین همهساله دانشجویانی را برای دورههای مختلف میپذیرد.[۱۲]
آثار و تألیفات
آثار مصباح یزدی عبارت است از: آذرخشی دیگر از آسمان کربلا، آزادی؛ ناگفتهها و نکتهها، آفتاب مطهر، آفتاب ولایت، آموزش عقاید، آموزش فلسفه در دو جلد، آیین پرواز، اخلاق اسلامی، اخلاق در قرآن (معارف قرآن ۷) در سه جلد، اصلاحات، ریشهها و تیشهها، انسانسازی در قرآن (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۷)، انسانشناسی (معارف قرآن ۳)، انسانشناسی در قرآن (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۳)، انقلاب اسلامی و ریشههای آن، انقلاب اسلامی، جهشی در تحولات سیاسی تاریخ، اوج پرواز، ایدئولوژی تطبیقی، بالهای پرواز (۱)؛ آگاهی و بالندگی، بدرود بهار (شرح دعای امام سجاد علیهالسلام در وداع با ماه مبارک رمضان)، بر درگاه دوست، بزرگترین فریضه، به پیشواز خورشید غرب، بهسوی او، بهسوی تو، بهسوی خودسازی، بهترینها و بدترینها از دیدگاه نهجالبلاغه، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، پاسداری از سنگرها در شش جلد، پرتوی از امامت و ولایت در قرآن کریم، پرسشها و پاسخها در ۵ جلد، پند جاوید در دو جلد، پندهای الهی، پندهای امام صادق (علیهالسلام) به رهجویان صادق، پیام مولا از بستر شهادت، پیشنیازهای مدیریت اسلامی، تعدد قرائتها، تعلیقةٌ علی نهایة الحکمه، تماشای فرزانگی و فروزندگی، توحید در نظام عقیدتی و نظام ارزشی اسلام، تهاجم فرهنگی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن (معارف قرآن ۸)، جامی از زلال کوثر، جانها فدای دین، جرعهای از دریای راز، جنگ و جهاد در قرآن، جوان و مشکلات فکری، جهانشناسی (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۲)، چکیده چند بحث فلسفی، چکیدهای از اندیشههای بنیادین اسلامی، حقوق و سیاست در قرآن (معارف قرآن ۹)، حکیمانهترین حکومت: کاوشی در نظریه ولایت فقیه، خداشناسی (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۱)، خداشناسی (معارف قرآن ۱)، خداشناسی در قرآن (مجموعه کتب آموزشی از راه دور)، خودشناسی برای خودسازی، در پرتو نور، بر پرتو آذرخش، در پرتو ولایت، در جستجوی عرفان اسلامی، درباره پژوهش، دروس فلسفه، دروس فلسفه اخلاق، دین و آزادی، رابطه علم و دین، راه و راهنماشناسی (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۵ و ۴)، راهشناسی (معارف قرآن ۴)، راهنماشناسی (معارف قرآن ۵)، راهیان کوی دوست، رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)، رهتوشـه در دو جلد، رهیافتها و رهآوردها (دفتر اول منطق، معرفتشناسی، فلسفه اسلامی، فلسفه علم، رهیافتها و رهآوردها، دفتر چهارم؛ قرآن، حدیث، کلام، تاریخ اسلام)، رهیافتها و رهآوردها (دفتر دوم؛ اخلاق، زیباییشناسی، حقوق)، رهیافتها و رهآوردها (دفتر سوم؛ جامعهشناسی، علوم سیاسی، مدیریت، اقتصاد)، زلال نگاه؛ مباحثی در بصیرت سیاسی ـ اجتماعی، زن یا نیمی از پیکر اجتماع، زیبایی شرور: شرور و بلایا؛ چرایی و وظیفه ما، زینهار از تکبر!، سجادههای سلوک در دو جلد، سفر به سرزمین هزار آیین، سلسله مباحث اسلام، سیاست و حکومت (ج ۴-۱)، سیری در ساحل، سیمای پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوآله) در آینه نهجالبلاغه، سیمای سرافرازان در دو جلد، شرح الهیات شفا در ۵ جلد، شرح برهان شفا در ۴ جلد، شرح جلد اول الاسفارالاربعه جزء ۱، شرح جلد اول الاسفارالاربعه جزء ۲، شرح جلد اول الاسفارالاربعه جزء ۳، شرح جلد اول الاسفارالاربعه جزء ۴، شرح جلد اول الاسفارالاربعه جزء ۵، شرح جلد دوم الاسفارالاربعه، شرح جلد سوم الاسفارالاربعه، شرح جلد هشتم الاسفارالاربعه، شرح جلد هشتم الاسفارالاربعه، شرح نهایة الحکمه در دو جلد، شکوه نجوا، صهبای حضور، طوفان فتنه و کشتی بصیرت، عبرتهای خرداد، عروج تا بینهایت، فلسفه اخلاق، قرآن در آیینه نهجالبلاغه، قرآنشناسی (معارف قرآن ۶)، قرآنشناسی جلد ۱ (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۶)، قرآنشناسی جلد ۲ (مجموعه کتب آموزشی معارف قرآن ۶)، کاوشها و چالشها در دو جلد، کلمة حول فلسفة الاخلاق، کیهانشناسی (معارف قرآن ۲)، گفتمان روشنگر درباره اندیشههای بنیادین، لقای الهی، مباحثی درباره حوزه، مباحثی پیرامون مسائل اعتقادی و اخلاقی، نظریه حقوقی اسلام در دو جلد، نظریه حقوقی اسلام در دو جلد، نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، نقدی فشرده بر اصول مارکسیسم، نقش تقلید در زندگی انسان، نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، نگاهی گذرا به بسیج و بسیجی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، هماندیشی معرفت شناسی و یاد او.[۱۳]
درگذشت
محمدتقی مصباح یزدی در ۱۲ دی ۱۳۹۹ در قم درگذشت و پیکرش پس از اقامه نماز توسط حسین نوری همدانی در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.[۱۴]
پانویس
- ↑ زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ حجتی کرمانی، ص۱۲.
- ↑ آیتاللهالعظمی حسین نوری همدانی به روایت اسناد ساواک، ص۲۷-۲۸.
- ↑ زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۹۴-۹۶.
- ↑ زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۳۵۸.
- ↑ دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۵۸-۱۵۹.
- ↑ دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶، ص۱۷۶-۱۷۸.
- ↑ زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۳۵۸.
- ↑ دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج۷ و ۸، ص۲۵-۲۶ و ۳۶-۳۷.
- ↑ زریری، «مصباح یزدی، محمدتقی»، ص۲۵۸-۳۵۹.
- ↑ زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.
- ↑ انصاری، «درگذشتگان: آیتالله محمدتقی مصباح»، ص۴۰۷.
منابع
- آیتاللهالعظمی حسین نوری همدانی به روایت اسناد ساواک (۱۳۹۶)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات.
- انصاری، ناصرالدین (۱۳۹۹)، «درگذشتگان: آیتالله محمدتقی مصباح»، دوماهنامه آینه پژوهش، شماره ۱۸۶، بهمن و اسفند.
- دوانی، علی (۱۳۷۸)، نهضت روحانیون ایران، ج۵ و ۶ و ۷ و ۸، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- زریری، حسین (۱۳۸۸)، «مصباح یزدی، محمدتقی»، فرهنگنامه رجال روحانی عصر امامخمینی، ج۱، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- زندگینامه آیتالله محمدتقی مصباح یزدی»، پایگاه اطلاعرسانی آثار حضرت آیتالله مصباح یزدی.