شاهدان اعمال
شاهدان اعمال، گروهی هستند که با مشاهده و شناخت اعمال انسانها در دنیا، در روز قیامت به اذن خدا و بر پایه علم و آگاهی خود بر اعمال انسانها شهادت میدهند. امامخمینی در آثار خویش به بحث از شاهدان اعمال در روز قیامت پرداخته، چگونگی شهادت بر اعمال و برخی شاهدان را برشمرده است.
اهمیت و جایگاه شاهدان اعمال
شاهدان اعمال در اصطلاح دینی به معنای گروهی هستند که با مشاهده و شناخت اعمال انسانها در دنیا، در روز قیامت به اذن خدا و بر پایه علم و آگاهی خود بر اعمال انسانها شهادت میدهند.[۱]
یکی از مباحث مهم در روز قیامت، بحث از شاهدان بر اعمال میباشد. علمای اخلاق و متکلمان اسلامی در آثار خویش با استناد به برخی آیات الهی و روایات، به جایگاه شاهدان اعمال، تعداد آنها، چگونگی این شهادات و آثار مترتب بر آن پرداختهاند.[۲]
امامخمینی نیز در آثار خویش به بحث از شاهدان اعمال در روز قیامت پرداخته، چگونگی شهادت بر اعمال و برخی از شاهدان را برشمرده است.[۳]
شهادت بر اعمال
یکی از شئون بالایی که قرآن درباره اولیای برگزیده الهی در میان امتها مطرح کرده است، شهادت بر اعمال مردم است. در واقع شهادت، شامل دو مرحله تحمل و ادای شهادت میباشد. تحمل شهادت مربوط به دنیا و ادای آن مربوط به آخرت است. قرآن کریم از تحمل شهادت در دنیا و مشاهده اعمال مردم به طور خاص درباره امت اسلامی چنین یاد میکنند «فسیری الله عملکم و رسوله والمؤمنون و ستردون الی عالم الغیب والشهادة فینبئکم بما کنتم تعملون»،[۴] این مقام تنها در خصوص پیامبر(ص) یاد نشده بلکه جمع خاصی که به وصف «مؤمنون» ستوده شدهاند نیز میباشد.[۵] در روایات نیز درباره شهادت بر اعمال آمده که اعمال بندگان در هر بامدادی بر پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) عرضه میشود.[۶]
امامخمینی نیز در بیان شهادت بر اعمال، با استناد به آیه «فسیری الله عملکم و رسوله والمؤمنون»،[۷]، معتقد است اعمال انسالها به پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) عرضه میشود. ایشان با استناد به روایاتی در این زمینه معتقد است وقتی رسول خدا و امامان معصوم به اعمال انسان نظر میکنند و ملاحظه کنند که انسان مسلمان کارنامهاش از خطا و گناه انباشته است، ناراحت و متأثر میشوند. وقتی پیامبر اعمال انسان مسلمان را پُر از غیبت، تهمت و بدگویی میبیند، دل شکسته و مخزون میگرد و ممکن است در حضور خدای تبارک و تعالی و ملائکه الهی خجالت زده گردد. اگر مسلمانی عمل زشتی مرتکب شد آن حضرت ناراحت میشود و شاید نفرین کند. همچنین امامخمینی معتقد است هفتهای دو مرتبه اعمال به ولی الهی و امام زمان(ع) عرضه میشود، پس باید مراقب اعمال خود بود تا موجب آزردگی خاطر آن حضرت نگردد.[۸]
امامخمینی از جمله شاهدان اعمال در روز قیامت را نامه اعمال شخص میداند، نامهای که در دنیا همه اعمال و اقوال و اندیشههای نفسانی و لوازم وجودی انسان در آن ثبت شده است و همان صفحه قلب انسان است که ملکات و اخلاق کوچک و بزرگ در آن ثبت شده و در روز قیامت ظهور و برور مییابد و همه اعمال و ملکات در آن نامه در روز قیامت در محضر خداوند حاضر و شاهد میباشند.[۹]
پانویس
- ↑ جوادی، معاد در قرآن، ص۴۱۸؛ تهرانی، معادشناسی، ج۷، ص۹۷-۹۹؛ مجلسی، بحار الانوار، ص۳۱۵.
- ↑ اعرافی، گواهان اعمال، ص۶۷-۶۸؛ کفعمی، المصباح، ص۵۵۹؛ ابن طاووس، الإقبال بالاعمال الحسنه، ج۳، ص۲۹۷؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۳، ص۴۹؛ ج۱۰، ص۷۹۸؛ مجلسی، ج۷، ص۲۲۸؛ جوادی آملی، تفسیر موضومی، ج۶، ص۱۱۱.
- ↑ امامخمینی، جهاد اکبر، ص۴۲-۴۴؛ صحیفه امام، ج۱۲، ص۳۵۸؛ آداب الصلاة، ص۳۴؛ تقریرات فلسفه، ج۳، ص۴۴۲.
- ↑ توبه: ۱۰۵.
- ↑ گنابادی، تفسیر بیان السعادة، ج۲، ص۲۷۷؛ اسعدی، ولایت و امامت پژوهشی از منظر قرآن، ص۳۱۵-۳۱۶.
- ↑ کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۱۸؛ بحران، تفسیر البرهان، ج۲، ص۱۵۷؛ فیض کاشانی، الأصفی، ج۱، ص۴۸۹.
- ↑ توبه: ۱۰۵.
- ↑ امامخمینی، جهاد اکبر، ص۴۲-۴۲؛ صحیفه امام، ج۱۲، ص۳۵۸.
- ↑ امامخمینی، تقریرات فلسفه، ج۳، ص۴۴۲-۴۴۳؛ آداب الصلاة، ص۳۴؛ جهاد اکبر، ص۵۰؛ صحیفه، ج۸، ص۲۸، ص۷۵.
منابع
- ابنطاووس، علیبنموسی، الاقبال بالاعمال الحسنه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۶ش.
- اسعدی، ولایت و امامت پژوهشی از منظر قرآن، قم، پژوشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۲ش.
- اعرافی، علیرضا، گواهان اعمال، قم، مؤسسه فرهنگی هنری اشراق و عرفان، ۱۳۹۷ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، آداب الصلاة، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۴ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، تقریرات فلسفه امامخمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۵ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، جهاد اکبر، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۷ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۹ش.
- بحران، هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بیجا، ۱۳۳۴ش.
- جوادی آملی عبدالله، معاد در قرآن، قم، نشر اسراء، ۱۳۹۰ش.
- جوادی آملی، تفسیر موضوعی، قم، اسراء، ۱۳۷۹ش.
- حسینی تهرانی، محمدحسین، معادشناسی، مشهد، نور ملکوت قرآن، ۱۴۲۷ق.
- طبرسی، حسن، مجمع البیان، بیروت، دارالعلوم، ۱۳۷۹ق.
- فیض کاشانی، محسن، الأصفی، قم، یوستان کتاب، ۱۳۸۶ش.
- کفعمی، ابراهیم، المصباح، قم، دار الرضی، ۱۴۰۵ق.
- کلینی، محمدبنیعقوب، اصول کافی، تصحیح علیاکبر غفاری، تهران، دار الکتب الإسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- گنابادی، سلطانمحمد، تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة، نشر اعلمی، للمطبوعات بیروت، ۱۴۰۸ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
نویسنده: باقر صاحبی