ماه رجب
ماه رجب از ماههای بسیار با فضیلت و همچنین از ماههای حرام شمرده میشود. استغفار و روزه در این ماه سفارش شده و دعاها و اعمال خاصی برای آن در روایات وارد شده است. مبعث حضرت محمد(ص) و ولادت امام علی(ع) در این ماه واقع شده است.
ماه رجب در کنار ماه شعبان و ماه رمضان نزد امامخمینی از جایگاه و اهمیت خاصی برخوردار بود. نقل شده است که ایشان در ماه رجب یک برنامه عبادی خاصی داشت و اذکاری که در مفاتیح الجنان دربارهٔ این ماه آمده را میخواند و با صدقه و انفاق ختم میکرد. امام معتقد بود در ماه رجب و شعبان و رمضان برکات خاصی نصیب انسان میشود.
معرفی و جایگاه
ماه رجب هفتمین ماه از ماههای قمری، ماهی بسیار شریف و با فضیلت و از ماههای حرام است. در احادیث زیادی، ماه رجب به عنوان ماهی پربرکت شناخته شده[۱] که رحمت الهی در آن بر اهل عبادت فرو میریزد و روزهداری و شبزندهداری در این ماه پاداشهای فراوانی دارد.[۲] در روایات، برای روزه ماه رجب فضیلتهای متعددی ذکر شدهاست؛ از جمله دوری از آتش جهنم، آمرزش گناهان، برآوردهشدن حاجات و امان از عذاب قبر.[۳]
این ماه را ماه استغفار و توبه و عبادت توصیف کردهاند.[۴] از پیامبر(ص) نقل شده که ماه رجب ماه برگزیده خدا از میان ماهها است و هر کس ماه رجب را بزرگ بدارد، فرمان خدا را بزرگ داشته است و هر که فرمان خدا را بزرگ بدارد خدا او را وارد بهشتهای پُرنعمت میکند.[۵] همچنین پیامبر این ماه را ماه استغفار امت خود معرفی میکند و سفارش میکند بندگان خدا در این ماه بسیار طلب آمرزش کنند که خدا آمرزنده و مهربان است و رحمت خدا در این ماه بر امتش بسیار ریخته میشود.[۶]
عبادت در ماه رجب بسیار سفارش شده است. از امام رضا(ع) نقل شده که هر کس برای رغبت به ثواب و پاداش خداوند روز اول ماه رجب را روزه بگیرد، بهشت بر او واجب میشود.[۷] از پیامبر روایت شده که رجب ماه خدا است و شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه امت من است. کسی که یک روز از ماه رجب را روزه دارد مستوجب خوشنودی بزرگ خدا گردد و غضب الهی از او دور گردد و دری از درهای جهنم بر روی او بسته گردد.[۸] همچنین ماه رجب آنقدر با فضیلت است که عمره در آن برترین عمره دانسته شده است.[۹]
اعمال
از اعمال مشترک این ماه خواندن چندین دعا است که در کتاب مفاتیح الجنان آمده است. از جمله دعای رجبیه و دعای یَا مَنْ أَرْجُوهُ لِکُلِّ خَیْرٍ.[۱۰] همچنین گفتن برخی اذکار مانند صد مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ اَلَّذِی لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَحْدَهُ لاٰ شَرِیکَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ»، هزار مرتبه «لاٰ إِلٰهَ إِلاَّ اَللّٰهُ»، در وقت صبح هفتاد مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ» و هزار مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ ذَا اَلْجَلاَلِ وَ اَلْإِکْرَامِ مِنْ جَمِیعِ اَلذُّنُوبِ وَ اَلْآثَامِ» مستحب دانسته شده است.[۱۱] همچنین از اعمال مشترک این ماه نماز خواندن و روزه گفتن است.[۱۲] شب جمعه اول ماه رجب را لیلة الرغائب میگویند و برای آن اعمالی آمده است.[۱۳]
وقایع
تغییر قبله مسلمانان از مسجدالاقصی به سمت مسجدالحرام در ۱۵ رجب سال ۲ق،[۱۴] ولادت امام باقر(ع) در ۱ رجب سال ۵۷ق،[۱۵] شهادت امام کاظم(ع) در ۲۵ رجب سال ۱۸۳ق،[۱۶] ولادت امام جواد(ع) در ۱۰ رجب ۱۹۵ق،[۱۷] ولادت امام هادی(ع) در ۲ رجب سال ۲۱۲ق به روایتی،[۱۸] شهادت امام هادی(ع) در ۳ رجب سال ۲۵۴ق،[۱۹] بعثت پیامبر(ص) در ۲۷ رجب،[۲۰] ولادت امام علی(ع) در ۱۳ رجب[۲۱] از وقایع ماه رجب است.
زیارت رَجَبیه
زیارت رجبیه از زیارتنامههای مشهور شیعه بهشمار میرود که مستحب است در ماه رجب در حرمهای اهلبیت(ع) خوانده شود.[۲۲] امامخمینی تأکید زیادی بر خواندن زیارت رجبیه داشتهاست و آن را نشاندهنده جایگاه بزرگ ائمه و مقامات اولیای خدا توصیف کردهاست. امام در توصیهای گفتهاست: «زیارت رجبیه را بخوانید چون در زیارت رجبیه مقاماتی را برای ائمه اطهار ذکر کردهاست».[۲۳]
سیر و سلوک امامخمینی در ماه رجب
در خاطرات نزدیکان امامخمینی آمدهاست که ایشان در ماه رجب یک برنامه عبادی خاصی داشت و اذکاری که در مفاتیح دربارهٔ این ماه آمده است را میخواند و با صدقه و انفاق ختم میکرد.[۲۴]
ماه رجب در کنار ماه شعبان و ماه رمضان نزد امام از جایگاه و اهمیت خاصی برخوردار بود. امام معتقد بود در این ماه و ماههای شعبان و رمضان برکات خاصی نصیب انسان میشود و انسانها باید از این فرصت بهره ببرند. امام، وجود مبعث پیامبر(ص)و ولادت امام علی(ع) در این ماه را متذکر میشدند و معتقد بود شرافت و منزلت این سه ماه در بیانها و در فکرها نمیگنجد.[۲۵] در نظر امام، از برکات این ماه ادعیهای است که وارد شده[۲۶] و خواندن این دعاها مقدمهای است که انسان قلب خود را مهیا کند برای ماه رمضان.[۲۷] از نگاه امام دعاهای این سه ماه (رجب و شعبان و رمضان) سبب تقویت روح انسان میشود و راه را برای انسان باز میکند تا از ظلمتها وارد نور بشود.[۲۸]
در اولین روز ماه رجب، ولادت امام باقر(ع) است؛ امامخمینی در وصیتنامه سیاسی الهی خویش از امام باقر(ع) به عنوان بالاترین شخصیت تاریخ یاد کرده و فرمودهاست:[۲۹] «ما مفتخریم که «باقرالعلوم» بالاترین شخصیت تاریخ است و کسی جز خداوند و پیامبر (ص) و اهلبیت(ع) مقام او را درک نکرده است. [۳۰]
پانویس
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۱.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۴، ص۴۷.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۴، ص۳۷ تا ص۴۹.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار، ج۲۷، ص۵۷۰.
- ↑ محمدی ریشهری، حکمت نامه پیامبر اعظم، ج۶، ص۳۰۳.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۲.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص۶۲۸.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۱.
- ↑ محمدی ریشهری، حج و عمره در قرآن و حدیث، ص۴۶۳.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۲ تا ص۱۳۷.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۷.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۷ تا ص۱۳۹.
- ↑ قمی، کلیات مفاتیح الجنان، ص۱۳۹.
- ↑ قمی، وقایع الایام، ص۴۵۶.
- ↑ طبری، دلائل الإمامة، ص۲۱۵.
- ↑ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۹۹ و ۱۰۵.
- ↑ طوسی، مصباح المتهجد، ص۸۰۵.
- ↑ کفعمی، مصباح، ص۵۱۲.
- ↑ نوبختی، فرق الشیعه، ص۱۳۴.
- ↑ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۵.
- ↑ مفید، الارشاد، ج۱، ص۵.
- ↑ حیدری، درسنامه مزارها و زیارتنامهها، ص۱۲۶.
- ↑ «سیره عملی امامخمینی (ره): ۶، معنویت، قسمت اول»، ص۲۳.
- ↑ «روایت عروس امام از کار ویژهای که امام در اول ماه رجب انجام داد»، پرتال امامخمینی.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۷، ص. ۴۵۶.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۱۷، ص۴۵۶.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج ۱۳، ص۳۳.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج ۱۳، ص: ۳۳.
- ↑ «رجب ماه بعثت و میلاد، ماه کرامت و فضیلت»، پرتال امامخمینی.
- ↑ امامخمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۳۹۷.
منابع
- امامخمینی، سیدروحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۹ش.
- حیدری، مجتبی، درسنامه مزارها و زیارتنامهها، تهران، نشر مشعر، ۱۴۰۴ش.
- «سیره عملی امامخمینی (ره): ۶، معنویت، قسمت اول»، توسعه مدیریت، شماره ۸، آذر ۱۳۷۸ش.
- «رجب ماه بعثت و میلاد، ماه کرامت و فضیلت»، پرتال امامخمینی، انتشار: ۱۴ بهمن ۱۴۰۰ش، بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- «روایت عروس امام از کار ویژهای که امام در اول ماه رجب انجام داد»، پرتال امامخمینی، انتشار: ۱۶ بهمن ۱۴۰۰ش، بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ش.
- فتال نیشابوری، محمد بن حسن، روضة الواعظین، ترجمه مهدوی دامغانی، محمود، تهران، نشر نی، ۱۳۶۶ش.
- قمی، شیخ عباس، کلیات مفاتیح الجنان، اسوه، بیتا.
- قمی، شیخ عباس، وقایع الایام، قم، نور مطاف، ۱۳۸۹ش.
- صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا، تهران، جهان، ۱۳۷۸ق.
- طبری، محمد بن جریر، دلائل الإمامة، قم، دار الذخائر، ۱۴۱۳ق.
- طوسی، مصباح المتهجد، تهران، المکتبة الاسلامیة، بیتا.
- کفعمی، ابراهیم بن علی، مصباح، نجف، دار الکتب العلمیة، بیتا.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، تصحیح، جمعى از محققان، بيروت، دار إحياء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- محمدی ریشهری، محمد، حکمت نامه پیامبر اعظم، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحديث، بیتا.
- محمدی ریشهری، محمد، حج و عمره در قرآن و حدیث، مؤسسه علمی فرهنگی دار الحديث، بیتا.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۹۰ش.
- مفید، محمد بن محمد، الارشاد، قم، المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، ۱۴۱۳ق.
- نوبختی، حسن بن موسی، فرق الشیعه، بیروت، دار الأضواء، بیتا.
- یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.