سیدمحمدحسین حسینی طهرانی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سیدمحمدحسین حسینی طهرانی |
| لقب | علامه طهرانی |
| نسب | حسینی |
| تاریخ تولد | ۱۲ مرداد ۱۳۰۵ش/۲۴ محرم ۱۳۴۵ق |
| زادگاه | تهران، ایران |
| تاریخ وفات | ۱۷ تیر ۱۳۷۴ش/۹ صفر ۱۴۱۶ق |
| محل دفن | صحن انقلاب (عتیق)، حرم امام رضا(ع)، مشهد |
| شهر وفات | مشهد، ایران |
| خویشاوندان سرشناس | سیدمحمدصادق حسینی طهرانی (پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | علامه طباطبایی، سیدحسین بروجردی، سیدمحمد محقق داماد، مرتضی حائری یزدی، عبدالله سدهی، سیدابوالقاسم خویی، حسین حلی، سیدمحمود شاهرودی، سیدهاشم حداد، محمدجواد انصاری همدانی، عباس قوچانی |
| محل تحصیل | حوزه علمیه مشهد، حوزه علمیه قم، حوزه علمیه نجف |
| تألیفات | امامشناسی، معادشناسی، اللهشناسی، نور ملکوت قرآن، ولایت فقیه در حکومت اسلام، وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام، رساله فی وجوب صلاة الجمعة تعییناً، روح مجرد، مهر تابان، اسرار ملکوت و دهها اثر دیگر |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | از حامیان نهضت اسلامی امامخمینی ؛ مشارکت در حمایت از مرجعیت امامخمینی در سال ۱۳۴۲؛ حمایت نظام جمهوری اسلامی؛ تأکید بر ولایت فقیه و نقشآفرینی در مباحث قانون اساسی جمهوری اسلامی |
| اجتماعی | اقامه بیش از ۲۳ سال نماز جماعت در مسجد قائم تهران؛ برگزاری جلسات اخلاق، تفسیر، عرفان و سیر و سلوک؛ تربیت شاگردان و تألیف آثار دینی |
| وبگاه رسمی | https://maktabevahy.org |
سیدمحمدحسین حسینی طهرانی معروف به علامه طهرانی (۱۳۰۵ـ۱۳۷۴ش) عارف، حکیم، فقیه و از عالمان شیعیِ است. او آثاری پرشمار در موضوعات گوناگون خداشناسی، معاد، امامت، عرفان و برخی موضوعات سیاسی و اجتماعی دارد. بیش از ۲۳ سال امام جماعت مسجد قائم تهران بود. طهرانی از دوستداران امامخمینی بود که در شکلگیری انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی از ایشان حمایت میکرد.
زندگی شخصی و علمی
سیدمحمدحسین حسینی طهرانی، معروف به علامه طهرانی که او را به سیدمحمدحسین لالهزاری نیز میشناختند، ۱۲ مرداد ۱۳۰۵ش برابر با ۲۴ محرم ۱۳۴۵ق.[۱] در محلۀ شاهآباد تهران زاده شد. پدرش سیدمحمدصادق از شاگردان میرزامحمدتقی شیرازی بوده است.[۲] او پس از آموزش دورۀ شش سالۀ ابتدائی، دوره آموزش متوسطه را در رشتۀ مکانیک و ماشینسازی در هنرستان صنعتی تهران گذراند.[۳] پس از پایان دورۀ متوسطه بااینکه پیشنهادات بسیار برای تحصیل در خارج و پذیرش مسئولیتهای گوناگون در رشته تخصصی خود داشت؛ اما با تشویق پدر، علوم دینی را برگزید.[۴]
سیدمحمدحسین با سفر به مشهد، همانجا دروس طلبگی را آغاز کرد و پس از بازگشت از مشهد نزد عمو و پدرش به فراگیری مقدمات علوم اسلامی پرداخت.[۵] سپس سال ۱۳۲۴ش (۱۳۶۴ق) به شهر قم رفت و در مدرسه حجتیه ساکن شد.[۶] در قم درسهای سطح را به پایان رساند و در درس خارج فقه سیدحسین طباطبایی بروجردی و اصول سیدمحمد محقق داماد شرکت کرد. از درسهای شیخ مرتضی حائری و شیخ عبدالله سدهی نیز بهره برد.[۷] علاقه وافر به فلسفه و عرفان، موجب شد به حوزه درس خصوصی استاد فلسفه و عرفان، سیدمحمدحسین طباطبایی راه یابد و سالها نزد وی به تحصیل فلسفه، عرفان، تفسیر، اخلاق و کلام بپردازد.[۸] شیفتگی به استادش به اندازهای بود که برای انس و دیدار و بهرۀ بیشتر، حجره را ترک و نزدیک خانۀ ایشان اتاقی اجاره کرد.[۹]
سیدمحمدحسین پس از هفت سال دانشاندوزی در حوزه علمیه قم، پدر را از دست داد. برای همین بهناچار به تهران بازگشت و یک سالی در آنجا ماند.[۱۰] سال ۱۳۲۹ش (۱۳۷۰ق) برای دانشافزایی به عراق مهاجرت کرد. هفت سال از استادانی چون: سیدابوالقاسم خویی، شیخ حسین حلی و سیدمحمود شاهرودی بهرهمند شد. در آنجا به اجتهاد رسید و از عارفان آن دیار چون: شیخ عباس قوچانی و سیدهاشم حداد نیز بهرههای فراوان برد.[۱۱] او به استاد اخلاق و عرفانش، سیدهاشم حداد بسیار نزدیک شد. بهگونهای که هنگامیکه وی امر کرد به ایران برگردد، پذیرفت و به ایران بازگشت و باز به سفارش او، نزد شیخ محمدجواد انصاری همدانی رسید و تحت تعلیم و تربیت ایشان قرار گرفت.[۱۲]
علامه طهرانی سال ۱۳۳۶ش (۱۳۷۷ق) به ایران بازگشت و با مشورت و صلاحدید شیخ محمدجواد انصاری در تهران ماندگار شد[۱۳] و در مسجد پدر و جدش، «مسجد قائم لالهزار» اقامه نماز جماعت کرد. تااینکه پس از ۲۳ سال، به درخواست استادش سیدهاشم حداد، سال ۱۳۵۸ش (۱۴۰۰ق) به مشهد هجرت کرد[۱۴] و تا پایان عمر در آنجا ساکن شد. سرانجام ۱۷ تیر ۱۳۷۴ش (۹ صفر ۱۴۱۶ق) در مشهد درگذشت.[۱۵] آیتالله محمدتقی بهجت بر او نماز گزارد و در صحن انقلاب (عتیق) حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.[۱۶]
آثار ماندگار بسیاری از علامه طهرانی باقی است که دهها جلد آن چاپ و منتشر شده است که همگی گویای تسلط وی در رشتههای گوناگون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه، کلام، اخلاق، عرفان، ادبیات و تاریخ هستند.[۱۷] مجموعه آثار او در نرمافزار «کیمیای سعادت» به همراه آثار استادش علامه طباطبائی گردآوری و عرضه شده است. همچنین در نرمافزار «آوای ملکوت» شماری از سخنرانیهای حسینی طهرانی با عناوین مواعظ اخلاقی، مبانی سیر و سلوک الیالله، تفسیر آیه نور، شرح حدیث عنوان بصری، شرح دعای ابوحمزه ثمالی و... گرد آمده است.[۱۸]
فعالیت اجتماعی ـ سیاسی
علامه طهرانی چه پیش و چه پس از انقلاب اسلامی ایران، از امامخمینی حمایت میکرد.[۱۹] او انقلاب اسلامی را موهبتی الهی برای ملت شیعه میدانست که باید حفظ شود.[۲۰] او در دهۀ چهل نیز در نظر و عمل، از حامیان امامخمینی بود؛ اما خود را در معرض عموم قرار نمیداد و در گمنامی و پنهانی دوستدار، پیرو و پشتیبان مبارزات و مبارزان و رهبری نهضت بود.[۲۱] ازجمله کارهای علامه طهرانی پس از دستگیری و زندانی شدن امامخمینی در تهران، فعالیتهایی در جلوگیری از اعدام ایشان بود.
حسینی طهرانی نشستی در منزل پدرزن خود در تهران برگزار کرد. در این مجلس، برخی از علما همچون: سیدمحمدهادی میلانی، محمدعلی همدانی، بهاءالدّین محلاتی و سیدعبدالحسین دستغیب از شهرستان به تهران آمده و همه امضا کردند که حاجآقا روحالله خمینی مرجع تقلید بوده و بنابراین مصونیت جانی دارد.[۲۲] به باور برخی، پس از قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، یکی از ناگواریهای نهضت به دلیل وسعت مبارزه، مسئلۀ رخنه گروهکها و افراد ناباب در مبارزه و صف انقلابیون بود. برای رفع این مشکل امامخمینی نمایندهای انتخاب کرده بود تا افراد تأیید شده وارد جریانهای اسلامی شوند؛ این فرد علامه طهرانی بوده است. برای جلوگیری از این مسئله، فردی را بهعنوان مسئول گذاشت که هر کس میخواهد داخل مبارزان طرفدار امام شود، از این طریق باید بیاید و آن فرد علامه طهرانی بود.[۲۳]
از دیگر فعالیتهای علامه طهرانی در مبارزات گفتگو و رایزنی وی با سیدمحمدهادی میلانی بود، برای متقاعد کردن ایشان تا حکم تکفیر و ترور شاه را امضا کند. سپس سرلشکر قرنی را برای این کار آماده کرد و وی برای اجرای حکم اقدام کرد، اما قضیه لو رفت و او و تعدادی دیگر را دستگیر کردند.[۲۴] وی در مواردی ملاقاتهای خصوصی با امامخمینی داشت، ولی بیشتر نظرات و پیشنهادهای خود را توسط مرتضی مطهری به امامخمینی میرساند. از جمله پیشنهادهای وی در زمینه حجاب و نماز جمعه بود.[۲۵] علامه طهرانی در راستای دفاع و تثبیت انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران دست به قلم شد و آثاری خلق کرد. از آن میان میتوان به کتابهای: «رساله فی وجوب صلاه الجمعه تعییناً»،[۲۶] «وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام»[۲۷] و «ولایت فقیه در حکومت اسلام، درچهار جلد»[۲۸] اشاره کرد.
او پس از انقلاب اسلامی در شکلگیری قانون اساسی و پیشنویس آن بر حاکمیت اسلام و محوریت ولایت فقیه تأکید و جهت تصویب آن در مجلس خبرگان قانون اساسی تلاش نمود و به امامخمینی نامه نوشت.[۲۹]
پانویس
- ↑ حائری، روزشمار شمسی، ص۲۵۸.
- ↑ طهرانی، مهر فروزان، ص۲۵.
- ↑ طهرانی، مهر فروزان، ص۲۶.
- ↑ طهرانی، وظیفۀ فرد مسلمان، ص۳۲.
- ↑ «سیدمحمدحسین حسینی طهرانی (علامه طهرانی)»، سایت پژوهه.
- ↑ حسینی تهرانی، مهر تابان، ص۷ـ۱۰.
- ↑ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ج۱، ص۱۲۲.
- ↑ حسینی تهرانی، مهر تابان، ص۷ـ۱۰.
- ↑ حسینی تهرانی، مهر تابان، ص۷ـ۱۰.
- ↑ طهرانی، مهر فروزان، ص۴۷.
- ↑ حسینی طهرانی، روح مجرد، ص۱۳.
- ↑ حسینی طهرانی، روح مجرد، ص ۳۶.
- ↑ حسینی طهرانی، روح مجرد، ص ۳۶ـ۳۸.
- ↑ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ج۱، ص۱۲۲.
- ↑ حائری، روزشمار شمسی، ص۲۵۸.
- ↑ مجلۀ آینه پژوهش، ش۳۳، ص۱۱۳.
- ↑ حسینی طهرانی، مهر فروزان، ص۱۴۳ـ۱۷۸.
- ↑ «به مناسبت سالروز رحلت؛ سیدمحمدحسین تهرانی»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.
- ↑ حسینی طهرانی، امامشناسی، ج۱۸، ص۲۲۲.
- ↑ حسینی طهرانی، نور ملکوت قرآن، ج۳، ص۱۷۱؛ حسینی طهرانی، وظیفه فرد مسلمان، ص۹۸.
- ↑ حسینی طهرانی، وظیفه فرد مسلمان، ص۵۱؛ حسینی طهرانی، اسرار ملکوت، ج۱، ص۱۹، ج۲، ص۴۶؛ حسینی طهرانی، صلاه الجمعه، ص۲۳ـ۲۴؛ حسینی طهرانی، مهر فروزان، ص۱۳۶ـ۱۳۸.
- ↑ حسینی طهرانی، وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام، ص۳۱، ۳۳، ۳۸ و ۴۳؛ کاوشی سیدآبادی، لبخندهای زمستانی: خاطرات رجبعلی طاهری، ص۹۵و۹۹.
- ↑ حسینی طهرانی، نور مجرد...، ج۲، ص۸۹؛ ج۳، ص۱۴۹.
- ↑ حسینی طهرانی، نور مجرد....، ج۲، ص۸۹؛ ، ج۳، ص۱۵۲.
- ↑ حسینی طهرانی، مهر فروزان، ص۱۳۰؛ «پیشنهاد علامه طهرانی به امام خمینی نسبت به حجاب زنان»، سایت نور مجرد.
- ↑ حسینی طهرانی، مهر فروزان، ص۲۳۶.
- ↑ «سیدمحمدحسین حسینی طهرانی (علامه طهرانی)»، سایت پژوهه.
- ↑ حسینی طهرانی، ولایت فقیه در حکومت اسلام.
- ↑ حسینی طهرانی، امام شناسی، ج۱۸، ص۲۵۶ـ۲۶۵؛ حسینی طهرانی، مطلع انوار، ج۱، ص۳۲؛ حسینی طهرانی، مهر فروزان، ص۱۵۸.
منابع
- حائری، علی، روزشمار شمسی، تهران، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.
- حسینی طهرانی، سید محمدمحسن، مهر فروزان، قم، انتشارات مکتب وحی، ۱۳۹۱ش.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، اسرار ملکوت، تهران، مکتب وحی، اول، ۱۴۲۵ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، امامشناسی، تهران، علامه طباطبایی، پنجم، ۱۴۲۸ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، صلاه الجمعه، تهران، عرش اندیشه، اول، ۱۴۲۸ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، مهر تابان، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، ۱۴۲۱ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، نور مجرد: دانشنامه تخصصی آثار و احوال علامه تهرانی، تهران، بینا، ۱۴۳۳ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، نور ملکوت قرآن، تهران، عرش اندیشه، اول، ۱۴۲۹ش.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام، تهران، بینا، اول، ۱۴۱۰ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، ولایت فقیه در حکومت اسلام، تهران، علامه طباطبایی، سوم، ۱۴۲۸ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، روح مجرد: یادنامه موحد عظیم، عارف کبیر حاج سیدهاشم موسوی حداد، تهران، انتشارات علامه طباطبایی، هشتم، ۱۴۲۵ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، مطلع انوار، تهران، مکتب وحی، اول، ۱۴۳۱ق.
- حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین، نور ملکوت قرآن، تهران، علامه طباطبایی، سوم، ۱۴۲۷ق.
- زنگنه، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، ۱۳۸۲ش.
- کاوشی سیدآبادی، حسین، لبخندهای زمستانی: خاطرات رجبعلی طاهری، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، اول، ۱۳۹۷ش.
- آینه پژوهش، دو ماهنامه، قم، دفتر تبلیغات حوزۀ علمیه قم، مرداد و شهریور ۱۳۷۴ش.
- «آثار آیتالله سیدمحمدحسین حسینی طهرانی»، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- «بزرگداشت بیستمین سالگرد علامه تهرانی در مشهد»، خبرگزاری تسنیم.
- «به مناسبت سالروز رحلت؛ سیدمحمدحسین تهرانی»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران.
- «پیشنهاد علامه طهرانی به امام خمینی نسبت به حجاب زنان»، سایت نور مجرد؛
- «سیدمحمدحسین حسینی طهرانی (علامه طهرانی)»، سایت پژوهه
نویسنده: محسن آقایی قمصری