اسرار ملکوت (کتاب)
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| عنوان | اسرار ملکوت |
| نامهای دیگر | شرح دعاء السحر |
| نامکتاببهفارسی | اسرار ملکوت |
| نویسنده | باقر صاحبی |
| موضوع | شرح و تبیین کتاب «شرح دعاء السحر» امامخمینی؛ عرفان اسلامی، فلسفه اسلامی |
| سبک | پژوهشی، تحلیلی، شرح |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۲ |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی |
| محل نشر | قم |
| تاریخ نشر | ۱۴۰۴ش |
| نوبت چاپ | چاپ اول |
| نوع رسانه | کتاب |
اسرار ملکوت کتابی به قلم باقر صاحبی است که به شرح و تبیین کتاب شرح دعای سحر امام پرداخته است. این کتاب در دو جلد در سال ۱۴۰۳، توسط مؤسسه چاپ و نشر عروج وابسته به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی منتشر شده است.
مؤلف
باقر صاحبی، متولد ۱۳۵۶، استاد سطوح عالیه حوزه قم، متخصص فلسفه و عرفان، دارای آثار فراوانی از جمله کتاب اوج معرفت، الهدایه، حکمت معنوی، انوار حکمت، حکمت کلامی، و قریب به ۱۲۰ مقاله علمی پژوهشی و تخصصی است.
محتوا
کتاب اسرار ملکوت، کتابی در شرح و بین کتاب شرح دعای سحر امامخمینی است. در این اثر آمده است؛ امامخمینی دعاهای رسیده از امامان معصوم(ع) را شرح و بسط قرآن میداند، قرآنی که برترین معجزه خداوند و عرضه کننده معارف و نشاندهنده راههای شناخت خداوند است. دعا، تجلی قرآن و قرآن صاعد است. امامخمینی، در مواجه با دعا با رویکردی جامع به آن نگریسته و از اسرار و لطایف بطونی آن فروگذار نبوده است. بلکه اساس دعا را سیر الیالله و نیل به لقاءالله و یکی از منابع معارف اسلامی میداند و از میان دعاهای مأثوری که از معصومان(ع) نقل شده است به دعای سحر تاکید و توجه بیشتری دارد. امامخمینی با نگاه مبنادار و عمیق به دعا و مناجات اهلبیت(ع) گوشههایی از آن را در کتاب شرح دعای سحر به نمایش گذاشته است، که برای طالبان و تشنگان معارف الهی غنیمتی گرانبهاست.[۱]
قلم و محتوای شرح دعای سحر امامخمینی فلسفی و عرفانی است، ایشان در این شرح در بحثهای تفسیری و تأویلی گوی سبقت را از دیگران ربوده است. نگاه عمیق به برخی آیات الهی، تأویلات بطونی آن هم در اوج جوانی، یکی از شاهکارهای امامخمینی میباشد. شرح و تفسیر دعای سحر ایشان پرمحتوا و مملو از تحقیقات است.[۲] امامخمینی در این شرح از کتب و شخصیتهای فراوانی یاد میکند که نشان از تسلط آگاهی و ایشان بر کتب عرفانی و فلسفی است. امامخمینی در شرح دعای سحر به تناسب فقرات دعا، مسائل و موضوعات فلسفی کلامی و عرفانی را مطرح کرده و با استفاده از آیات و روایات و اشعار فارسی و عربی و کلمات و عبارات بزرگان به بحث و نقد آراء آنها پرداخته است از جمله مباحثی که در این شرح دعای سحر پرداخته عبارتند از: خداشناسی، انسانشناسی، اسما و صفات، امهات اسماء و ویژگیهای انسان، علم حقتعالی، سیر و سلوک و دعای انسان کامل میباشند. امامخمینی در این زمینه به آیات بسیاری استناد میدهد. ایشان در بحثهای روایی شخصی دقیق و ریز بین بوده و از این توانایی در شرح دعای سحر به خوبی بهره برده است.[۳] از جمله ویژگیهای شرح دعای سحر امامخمینی عبارتند از:
- توجه به مفاهیم و واژگان و اصطلاحات عرفانی مانند؛ تجلی، وحدت، کثرت و فنا میباشد. امامخمینی بهترین قلم و زبان را برای شرح دعای سحر، قلم عرفانی میدانست.
- توجه به مبانی وجودشناسی و مسئله کیفیت وحدت وجود و ارتباط واحد و کثیر و اینکه حقتعالی لابشرط مقسمی است؛ زیرا ایشان به پیروی از آقامحمدرضا قمشهای نظریه وحدت اطلاقی وجود و کثرت شئون را میپذیرد و همین نظریه را در بحث وجود شناسی آورده است.[۴]
- مستدل کردن کلمات عرفا؛ امامخمینی، با ارجاع علیت به تشأن و ظهور و با نفی استناد حقیقی وجود معلول و عین ربط بودن آن به تببین برهان و حدت وجود میپردازد.[۵]
- توجه به حکمت متعالیه: امامخمینی بحثهای فلسفی در شرح دعای سحر را طبق نظام حکمت متعالیه و به پیروی از ملاصدرا مطرح کرده و با مبانی چون، اصالت وجود، تشکیک در وجود و حرکت جوهری، به تبیین مطالب فلسفی در این شرح پرداخته است.[۶]
ساختار
این اثر دو جلدی از یک مقدمه، پیشگفتار، خطبه کتاب و بیست و دو فراز تشکیل شده است، فراز (۱) در بهاء و جامعیت انسان کامل. فراز (۲) درباره جمال و جلال و بسط وجود. فراز (۳) درباره عظمت و دولت اسمائی. فراز (۴) درباره نور و روح معانی. فراز (۵) درباره رحمت و ظهور آن. فراز (۶) درباره کلمات و حقیقت کلام و مراتب آن. فراز (۷) درباره کمال و راز برتری و حقانیت اسلام. فراز (۸) درباره اسمای الهی و نظام اسمائی. فراز (۹) درباره عزت الهی و افعال اختیاری انسان. فراز (۱۰) درباره مشیت، سریان و اسامی دیگر آن. فراز (۱۱) درباره قدرت الهی، جایگاه و حقیقت آن. فراز (۱۲) درباره علم الهی و مراتب آن. فراز (۱۳) درباره قول و حالات سلوکی سالک. فراز (۱۴) درباره مسائل، استعداد و اقتضائات اعیان ثابته. فراز (۱۵) درباره شرف و وجود خیر. فراز (۱۶) درباره سلطنت الهی. فراز (۱۷) درباره مالکیت الهی. فراز (۱۸) درباره علوّ الهی و اقسام آن. فراز (۱۹) درباره قدیم بودن فیض و منّت الهی. فراز (۲۰) درباره آیات الهی. فراز (۲۱) شأن و جبروت و لامقامی انسان و فراز (۲۲) درباره اجابت دعای سالک میباشد.
وضعیت نشر
کتاب اسرار ملکوت در سال ۱۴۰۳ش توسط مؤسسه چاپ و نشر عروج وابسته به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، منتشر شده است.
پانویس
منابع
- آشتیانی، جلالالدین، مقدمه بر مصباح الهدایه، تهران، مؤسسه نشر و آثار امامخمینی، ۱۳۸۶ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، تقریرات فلسفه امامخمینی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۵ش.
- امامخمینی، سیدروحالله، شرح دعای سحر، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، ۱۳۸۳ش.
- صاحبی، باقر، اسرار ملکوت، تهران، نشر عروج ۱۴۰۳ش.
نویسنده: باقر صاحبی